Commons:Derivative works/pl

Shortcuts: COM:DW • COM:DERIV

Ta strona opisuje zalecenie przyjęte na Wikimedia Commons.

Jest to standard lub zachowanie, z którym większość redaktorów się zgadza i go przestrzega. Śmiało edytuj tę stronę, ale przed wprowadzeniem znacznych zmian, najpierw je przedyskutuj.

Category:Commons guidelines/pl
W pigułce:
  • Jeśli nie posiadasz zezwolenia od właściciela praw autorskich lub nie zachodzą okoliczności opisane poniżej, nie przesyłaj do Commons dzieł pochodnych opartych na innych materiałach, które nie zostały uwolnione (licencja albo domena publiczna). W przeciwnym razie zostaną one usunięte.

Wiele dzieł to dzieła pochodne od innych prac, które podlegają własnej ochronie prawnoautorskiej. Dzieło pochodne to takie, które nie tylko opiera się na wcześniejszym, pierwotnym dziele, ale zawiera również wystarczającą ilość nowej, twórczej treści, aby kwalifikować się do objęcia własnym prawem autorskim. Jeśli jednak dzieło pierwotne jest nadal chronione swoim prawem autorskim, pierwotny właściciel praw musi również udzielić licencji na ponowne wykorzystanie jego utworu.

Innymi słowy, dzieło pochodne nie jest jedynie dziełem „opartym na” innym utworze, ale jest ono uważane za nowy utwór ze względu na znaczną ilość dodatkowej kreatywności, która została włożona w jego powstanie. Wszystkie kolejne dzieła oparte na innym, wcześniejszym utworze, ale pozbawione istotnej nowej treści twórczej, są uważane jedynie za kopie tego utworu i w rezultacie nie przysługuje im nowa ochrona prawnoautorska. Nie powinny być one określane jako „dzieła pochodne”, ponieważ termin ten ma bardzo konkretne znaczenie w prawie autorskim.

W każdym przypadku, o ile utwór pierwotny nie znajduje się w domenie publicznej lub nie ma dowodów, że został on udostępniony na wolnej licencji do ponownego wykorzystania (na przykład na odpowiedniej licencji Creative Commons), oryginalny twórca utworu musi wyraźnie zezwolić na kopiowanie/dzieło pochodne, zanim taki będzie mógł zostać przesłany do Wikimedia Commons.

Podsumowując: nie można odrysować czyjegoś chronionego prawem autorskim rysunku i przesłać taki odrys do Wikimedia Commons na nowej, wolnej licencji, ponieważ odrys jest kopią pozbawioną nowej, twórczej treści. Podobnie nie można stworzyć filmowej wersji książki, którą się właśnie przeczytało, bez zgody autora — nawet jeśli doda się znaczną ilość nowego, twórczego materiału do fabuły — ponieważ film wymaga zgody autora oryginalnej książki. Jeśli jednak taka zgoda zostanie uzyskana, film najprawdopodobniej będzie uznany za utwór zależny, uprawniony do własnej, odrębnej ochrony prawnoautorskiej.

„Dzieło pochodne” w tym znaczeniu nie oznacza po prostu „pochodzące od”, lecz „pochodzące od i zawierające nową, twórczą treść, która kwalifikuje się do odrębnej ochrony prawnoautorskiej”.

Czym jest praca pochodna?

To zdjęcie Wenus z Milo jest dziełem pochodnym (rzeźba Wenus z Milo jest uznawana za utwór pierwotny): wiadomo jednak, że artysta zmarł ponad 100 lat temu, więc rzeźba znajduje się w domenie publicznej — nie ma tu problemów z prawem autorskim, pod warunkiem że autor fotografii (która stanowi dzieło pochodne) udostępni ją na odpowiedniej licencji.

Dzieła pochodne, zgodnie z ustawą o prawie autorskim Stanów Zjednoczonych z 1976 r. (sekcja 101), definiuje się następująco[1]:

„Dzieło pochodne to dzieło oparte na jednym lub większej liczbie wcześniej istniejących dzieł, takie jak tłumaczenie, aranżacja muzyczna, dramatyzacja, fabularyzacja, wersja filmowa, nagranie dźwiękowe, reprodukcja artystyczna, strzeszczenie, kondensacja lub jakakolwiek inna forma, w której dzieło może zostać przekształcone, zmienione lub zaadaptowane. Dzieło składające się z redakcyjnych zmian, adnotacji, rozwinięć lub innych modyfikacji, które jako całość stanowią oryginalne dzieło autorstwa, jest ‘dziełem pochodnym’.”

Krótko mówiąc, wszelkie przeniesienia podlegającego ochronie prawnoautorskiej kreatywnego dzieła do nowego medium (np. z książki do filmu), jak również wszelkie inne modyfikacje dzieła, których rezultatem jest nowe, twórczo oryginalne dzieło (np. przekształcenie dramatu Williama Shakespeare'a w jego współczesną wersję z nowym językiem lub postaciami), są uznawane za dzieła pochodne uprawnione do własnej, nowej ochrony prawnoautorskiej. Kto jest uprawniony do tworzenia takich dzieł? Zgodnie z U.S. Copyright Act of 1976, Section 106:

„(…) właściciel praw autorskich na mocy niniejszej ustawy ma wyłączne prawo do wykonywania oraz upoważniania innych do wykonywania następujących czynności: (…) (2) sporządzania dzieł pochodnych opartych na utworze chronionym prawem autorskim”.

W przeciwieństwie do dokładnej kopii lub nieznacznej modyfikacji dzieła (np. tej samej książki pod innym tytułem), które byłyby uznane jedynie za kopię i nie prowadziłyby do powstania nowego prawa autorskiego, dzieło pochodne tworzy nową ochronę prawną w odniesieniu do wszystkich oryginalnych elementów nowej wersji. Na przykład twórca The Annotated Hobbit posiada prawa autorskie do wszystkich napisanych przez siebie przypisów i komentarzy, ale nie do oryginalnego tekstu Hobbita, który również znajduje się w książce i którego prawa autorskie należą do Tolkien Estate. Prawa autorskie do oryginału nadal obowiązują, a jednocześnie adnotacje uzyskują własną, odrębną ochronę prawnoautorską. Podobnie korporacja posiadająca prawa autorskie do Dartha Vadera (tj. Walt Disney Company) ma wyłączne prawo do tworzenia lub udzielania zgody na wszelkie dzieła pochodne tej postaci, w tym fotografie czy rysunki przedstawiające ją w nowy i twórczy sposób, ponieważ (jak ujmują to orzeczenia sądów) jest to jeden z aspektów dzieła, który właściciel praw autorskich może chcieć komercyjnie wykorzystywać.

W podobny sposób każdy może nakręcić film oparty na Biblii i stworzyć własny film zatytułowany „Dziesięć przykazań” na podstawie biblijnej Księgi Wyjścia, lecz nie może stworzyć nowej wersji filmu z 1956 roku „Dziesięć przykzań”, nawet z istotnym wkładem twórczym, bez uzyskania zgody Paramount Pictures (posiadacza praw autorskich). Jeśli zrobię zdjęcie obiektu własnym aparatem, posiadam prawa autorskie do zdjęcia. Czy nie mogę go licencjonować w dowolny sposób? Dlaczego muszę się martwić o innych właścicieli praw autorskich?

Na przykład, robiąc zdjęcie, którego głównym tematem jest chroniona prawem autorskim postać z kreskówki na koszulce, fotograf tworzy nowe, chronione prawem autorskim dzieło (fotografię), ale prawa twórcy postaci z kreskówki nadal wpływają na powstałą fotografię. Takie zdjęcie nie mogłoby zostać opublikowane bez zgody obu właścicieli praw autorskich: fotografa i autora komiksu.

Nie ma znaczenia, czy rysunek przedstawiający podobiznę postaci chronionej prawem autorskim został stworzony w całości przez autora, bez żadnego odniesienia, całkowicie z jego pamięci. Dzieła chronionego prawem autorskim, które nie jest wolne, nie można po prostu uwolnić bez zgody właściciela praw autorskich, ani poprzez fotografowanie, rysowanie, ani rzeźbienie (zobacz jednak Commons:Wolność panoramy).

Miejsca takie jak parki rozrywki zazwyczaj zezwalają na fotografowanie, a czasem wręcz do niego zachęcają, mimo że na zdjęciach odwiedzających niemal na pewno znajdą się dzieła chronione prawem autorskim. Takie zasady nie oznaczają jednak automatycznie, że takie zdjęcia mogą być rozpowszechniane na podstawie licencji domeny publicznej lub wolnej licencji. Intencją zezwalającego na fotografowanie może być jedynie umożliwienie fotografowania do użytku osobistego i/lub wykorzystania niekomercyjnego, na przykład w serwisach społecznościowych. (Sprawdź tę dyskusję.) W takim przypadku może mieć także zastosowania zasada de minimis: jeśli tematem zdjęcia w parku rozrywki jest twoja córka jedząca lody, ale w tle widać osobę w kostiumie Myszki Miki, nie jest to uznawane za naruszenie praw autorskich ani za dzieło zależne, pod warunkiem, że ze zdjęcia jasno wynika, że ​​interesuje cię dziewczynka i mrożony przysmak, a nie ogromny gryzoń w tle. Możesz nawet sprzedawać to zdjęcie komercyjnie (musisz jednak mieć pewność, że Myszka Miki jest rzeczywiście „de minimis” i jej obecność nie może sprawiać, że zdjęcie jest bardziej przydatne, ciekawsze lub bardziej atrakcyjne niż byłoby bez niej).

Jeśli zrobię zdjęcie dziecku trzymającemu pluszowego Kubusia Puchatka, czy Disney będzie posiadał prawa autorskie do zdjęcia, skoro jest właścicielem wzoru Kubusia Puchatka?

Nie. Disney nie posiada praw autorskich do zdjęcia. Należy wziąć pod uwagę dwa różne prawa autorskie: fotografa (do zdjęcia) i Disneya (do zabawki). Należy je rozdzielić. Zadaj sobie pytanie: czy zdjęcie może być wykorzystane jako ilustracja do „Kubusia Puchatka”? Czy próbuję obejść ograniczenia dotyczące dwuwymiarowych obrazków Puchatka, używając zdjęcia zabawki? Jeśli tak, to jest to niedozwolone.

Należy jednak pamiętać, że strategia ochrony Disneya opiera się zarówno na prawie autorskim (własność artystyczna), jak i na prawie znaku towarowego (rozszerzonym o ochronę wzoru). W takim przypadku analiza prawna będzie bardziej zniuansowana. Chociaż Disney nie posiada praw autorskich do zdjęcia, kopiowanie może stanowić naruszenie praw autorskich Disneya do Kubusia Puchatka. Praktycznie każda fotografia jest uznawana za dzieło twórcze ze strony fotografa, jednak w rzeczywistości możesz stworzyć utwór zależny bez zezwolenia.

Czy nie każdy produkt jest objęty czyimś prawem autorskim? A co z samochodami? Albo krzesłami kuchennymi? A może obudową mojego komputera?

Nie. W prawie autorskim Stanów Zjednoczonych istnieją szczególne przepisy, które w szerokim zakresie wyłączają przedmioty użytkowe spod ochrony prawa autorskiego:

Druga część nowelizacji tego prawa stanowi, że:

„projekt przedmiotu użytkowego [...] będzie uznawany za dzieło o charakterze obrazowym, graficznym lub rzeźbiarskim tylko wtedy i tylko w takim zakresie, w jakim zawiera cechy obrazowe, graficzne lub rzeźbiarskie, które można wyodrębnić oraz które są zdolne do samodzielnego istnienia niezależnie od użytkowych aspektów tego przedmiotu.”

„Przedmiot użytkowy” definiuje się jako „przedmiot posiadający wewnętrzną funkcję użytkową, której celem nie jest jedynie przedstawienie wyglądu tego przedmiotu ani przekazywanie informacji”. Ta część nowelizacji stanowi wdrożenie sformułowań wprowadzonych do przepisów United States Copyright Office w połowie lat 50. XX wieku w celu wdrożenia orzeczenia Sądu Najwyższego USA w sprawie Mazera.

Przyjmując to zmienione brzmienie, Komisja dąży do możliwie jak najjaśniejszego rozgraniczenia między podlegającymi ochronie prawnoautorskiej dziełami sztuki użytkowej a niechronionymi dziełami wzornictwa przemysłowego. Dwuwymiarowy obraz, rysunek lub dzieło graficzne nadal będzie traktowane jako takie, gdy zostanie wydrukowane lub naniesione na przedmioty użytkowe, take jak tkaniny, tapety, pojemniki i tym podobne. To samo dotyczy sytuacji, gdy rzeźba lub płaskorzeźba posłuży do zdobienia produktu przemysłowego albo — jak w sprawie Mazera — zostanie włączona do produktu, nie tracąc zdolności do samodzielnego istnienia jako dzieło sztuki. Z drugiej strony, choć forma produktu przemysłowego może być estetycznie satysfakcjonująca i wartościowa, intencją Komisji nie jest objęcie jej ochroną prawnoautorską na mocy tej ustawy. Jeżeli kształt samochodu, samolotu, sukni damskiej, robota kuchennego, odbiornika telewizyjnego lub jakiegokolwiek innego produktu przemysłowego nie zawiera elementu, który — fizycznie lub koncepcyjnie — można wyodrębnić z użytkowych aspektów tego przedmiotu, projekt taki nie podlegałby ochronie prawnoautorskiej na mocy tej ustawy.

Test wyodrębnialności i niezależności od „użytkowych aspektów przedmiotu” nie zależy od charakteru projektu — to znaczy, nawet jeśli wygląd przedmiotu jest określony względami estetycznymi (a nie funkcjonalnymi), ochronie prawnoautorskiej podlegają wyłącznie te elementy, o ile takie istnieją, które można wyodrębnić z przedmiotu użytkowego jako takiego.

Co więcej, nawet jeśli trójwymiarowy projekt zawiera taki element (na przykład rzeźbione zdobienie oparcia krzesła lub reliefowy motyw kwiatowy na srebrnych sztućcach), ochrona prawnoautorska rozciąga się wyłącznie na ten element i nie obejmuje całościowej formy przedmiotu użytkowego jako takiego.

Na podstawie materiałów Cornell University Law School „komentarz do US Code 17 § 102”. Treść w dużej mierze pochodzi z opracowania rządu Stanów Zjednoczonych.
Zauważ, że choć powyższy komentarz został najwyraźniej napisany w czasie, gdy część jego treści miała jeszcze charakter proponowanej nowelizacji, która nie była jeszcze wówczas uchwalona, to została ona później przyjęta i można ją znaleźć w 17 USC § 101.

Rzeźby, obrazy, figurki kolekcjonerskie oraz (w wielu przypadkach) zabawki i modele nie mają aspektów użytkowych, dlatego w Stanach Zjednoczonych (gdzie hostowane jest Wikimedia Commons) obiekty te są co do zasady uznawane za chronione prawem autorskim dzieła sztuki. Zabawka w postaci samolotu, na przykład, służy przede wszystkim przedstawieniu wyglądu samolotu, podobnie jak obraz przedstawiający samolot[2].

Z drugiej strony zwykłe budziki, talerze obiadowe czy konsole do gier — a także rzeczywiste, pełnowymiarowe samoloty — co do zasady nie podlegają ochronie prawnoautorskiej… choć każdy wzór naniesiony na talerz prawdopodobnie byłby objęty taką ochroną, podobnie jak budzik w kształcie Snoopy'ego.

Możliwe jest, aby przedmioty użytkowe posiadały aspekty podlegające ochronie prawnoautorskiej, jednak w prawie Stanów Zjednoczonych nie istnieje wyraźna granica między dziełami, które podlegają takiej ochronie, a tymi, które jej nie podlegają[3]. W opracowaniu dotyczącym prawa autorskiego i druku 3D przywołano szereg orzeczeń sądów amerykańskich, z których każde dotyczyło kwestii, czy dany przedmiot funkcjonalny zawiera elementy artystyczne „fizycznie lub koncepcyjnie” wyodrębnialne z jego aspektów użytkowych, a tym samym podlegające ochronie prawnoautorskiej. W opracowaniu zasugerowano następujące kryterium pomocnicze przy ocenie, czy konkretne elementy przedmiotu użytkowego mogą być chronione na gruncie prawa USA: jeżeli przedmiot zawiera elementy niefunkcjonalne, to prawdopodobieństwo objęcia ich ochroną jest większe, jeśli ich projekt nie był determinowany względami użytkowymi[4].

W różnych krajach mogą obowiązywać odmienne definicje: w prawie niemieckim funkcjonuje pojęcie Schöpfungshöhe, oznaczające próg oryginalności wymagany dla objęcia ochroną prawnoautorską. W zdecydowanej większości jurysdykcji krajowych poziom oryginalności wymagany dla ochrony dzieł sztuki użytkowej nie różni się od poziomu wymaganego dla dzieł sztuk pięknych[5]. Jest on wyższy w Niemczech, Włoszech, Japonii, Rosji, Słowenii i Szwajcarii[5][6]. Nie istnieje ustawowa definicja tego progu, dlatego należy posiłkować się zdrowym rozsądkiem oraz istniejącym orzecznictwem[7].

Zamiast ochrony prawnoautorskiej przedmioty użytkowe są zasadniczo chronione przez patenty na wzory przemysłowe, które — w zależności od jurysdykcji — mogą ograniczać komercyjne wykorzystanie przedstawień takich przedmiotów. Jednak patenty i prawo autorskie stanowią odrębne dziedziny prawa, a dzieła przesyłane do Wikimedia Commons muszą być wolne jedynie w zakresie prawa autorskiego. W związku z tym tego rodzaju patenty nie są dla Commons przedmiotem istotnym.

Fotografie osób w kostiumach przedstawiających chronione postacie mogą, ale nie muszą, podlegać ochronie prawnoautorskiej[8]. Zobacz Commons:Prawa autorskie według dziedziny#Costumes and cosplay, aby uzyskać więcej informacji. Takie przypadki należy rozstrzygać indywidualnie, stosując test wyodrębnialności.

Tekst

Zabronione jest kopiowanie tekstu z materiałów niewolnych, takich jak chronione prawem autorskim książki, artykuły czy podobne dzieła. Same informacje nie podlegają jednak ochronie prawnoautorskiej i można je swobodnie przedstawić własnymi słowami. Cytaty są dozwolone, o ile są krótkie i zawierają wskazanie źródła.

Wiem, że nie mogę przesłać zdjęć dzieł sztuki objetych prawami autorskimi (jak obrazy czy rzeźby), ale co z zabawkami? Zabawki to nie sztuka!

Zobacz także: Category:Toys related deletion requests Chociaż zakres prawa autorskiego różni się w zależności od kraju, błędne jest przekonanie, że dotyczy ono wyłącznie „sztuki”. W rzeczywistości obejmuje ono znacznie szerszą kategorię dzieł. Na przykład w Stanach Zjednoczonych, gdzie znajdują się serwery Wikimedia Foundation, ochrona prawnoautorska przysługuje „oryginalnym dziełom autorskim utrwalonym w jakimkolwiek materialnym nośniku wyrazu”[9]. W istocie zabawki są zazwyczaj oryginalne (mają swoje źródło w działalności twórczej autora), mają autorów (ludzkich twórców) i są utrwalone w materialnej postaci (drewno, tkanina itd.).

Powstaje więc pytanie, czy zabawki należy traktować tak jak pojazdy i meble — czyli jako wyłączone spod ochrony prawa autorskiego ze względu na ich charakter jako przedmiotów użytkowych. W istocie niektóre kraje, takie jak Japonia[10], zasadniczo uznają zabawki za przedmioty użytkowe, a tym samym niepodlegające ochronie prawnoautorskiej. Inne kraje, takie jak Stany Zjednoczone, nie uznają jednak zabawek za przedmioty użytkowe. W konsekwencji obrazy, rzeźby i zabawki są dziełami podlegającymi ochronie prawnoautorskiej, a ich fotografie wymagają zgody pierwotnego twórcy, aby mogły być udostępniane w Wikimedia Commons. Tak jak nie można przesłać zdjęć rzeźby autorstwa Pablo Picasso, tak samo nie można przesyłać fotografii figurek Mickey Mouse (po 1930) czzy Pokémonów.

Podstawa prawna w Stanach Zjednoczonych została ukształtowana w licznych orzeczeniach. W sprawie „Gay Toys, Inc. vs Buddy L Corporation” stwierdzono na przykład, że „zabawkowy samolot służy do zabawy i sprawiania przyjemności, natomiast obraz przedstawiający samolot, który podlega ochronie prawnoautorskiej, służy do oglądania i czerpania przyjemności. Poza odwzorowaniem rzeczywistego samolotu, zabawkowy samolot, podobnie jak obraz, nie ma wewnętrznej funkcji użytkowej.”[11] Dodatkowe orzeczenia wskazywały między innymi, że „nie budzi już wątpliwości, iż rzeźby lub modele zwierząt czy lalki podlegają ochronie prawnoautorskiej”[12] oraz że „nie ma żadnych wątpliwości, iż pluszowe zabawki zwierząt podlegają ochronie prawnoautorskiej.”[13]

Podobnie uznano w USA, że ubranka dla lalek podlegają ochronie prawnoautorskiej, ponieważ nie pełnią funkcji użytkowej polegającej na ochronie przed warunkami atmosferycznymi ani okryciu nagości, jak ma to miejsce w przypadku odzieży dla ludzi (ta ostatnia jest „przedmiotem użytkowym”)[2]. Liczne sprawy sądowe wykazały, że Mickey Mouse czy Asterixa należy traktować jako dzieła sztuki, a więc podlegają one ochronie prawnoautorskiej, podczas gdy zwykła łyżka czy stół nie są dziełami sztuki. Elementy artystyczne takich przedmiotów mogą podlegać ochronie, ale tylko wtedy, gdy można je wyodrębnić z elementów użytkowych[14]. Niektóre zabawki są również zbyt proste, aby spełniać próg oryginalności, na przykład kong dla psów[15]. „Model zabawki będący dokładną repliką samochodu, samolotu, pociągu lub innego przedmiotu użytkowego, do którego istniejącego projektu nie dodano żadnej twórczej ekspresji”, nie kwalifikuje się do ochrony prawnoautorskiej w Stanach Zjednoczonych[16].

W innych przypadkach konieczne może być zastosowanie testu „wyodrębnialności” (zob. Star Athletica, LLC vs Varsity Brands, Inc.). Konsensus na Wikimedia Commons stanowi, że lalki erotyczne podlegają ochronie prawnoautorskiej, ponieważ ich elementy projektowe można wyodrębnić z ich funkcji użytkowej.

Przesyłając zdjęcie zabawki, należy wykazać, że znajduje się ona w domenie publicznej zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w kraju pochodzenia zabawki. W Stanach Zjednoczonych ochrona prawnoautorska może przysługiwać zabawkom nawet wtedy, gdy w kraju ich pochodzenia nie kwalifikują się one do takiej ochrony[17].

Ale Wikimedia Commons to nie projekt komercyjny! Co z "fair use" (dozwolonym użytkiem)?

Wikimedia Commons nie jest projektem komercyjnym, jednak zakres projektu wymaga, aby każdy plik był udostępniony na licencji dopuszczającej potencjalne komercyjne wykorzystanie oraz był wolny od praw autorskich osób trzecich. Argumenty oparte na dozwolonym użytku nie są dopuszczalne na Commons. „Dozwolony użytek” jest złożonym wyjątkiem prawnym, który ma zastosowanie wyłącznie do materiałów wykorzystywanych w określonym, ograniczonym kontekście i nigdy nie dotyczy całych baz danych chronionych materiałów.

Ale jak możemy zilustrować takie tematy, jak Gwiezdne Wojny czy Pokémony bez obrazków?

Opublikowany na wolnej licencji schemat typów Pokémonów

Należy przyznać, że zilustrowanie takich artykułów może być trudne, a nawet niemożliwe. Nie oznacza to jednak, że artykuły nie mogą powstać. Brak ilustracji nie wpływa na funkcjonowanie projektów Wikimedia, a istnieje wiele tematów, dla których można tworzyć ilustracje bez naruszania praw autorskich osób trzecich. Jednak nawet własnoręczny rysunek Pikachu nie może zostać opublikowany na wolnej licencji (choć zobacz Commons:Fan art w celu zapoznania się z niuansami).

Niektóre projekty Wikimedia dopuszczają lokalne przesyłanie dzieł niewolnych (w tym dzieł pochodnych od dzieł niewolnych) na podstawie przepisów dotyczących dozwolonego użytku. Sytuacje, w których jest to dozwolone, są jednak ściśle ograniczone. Niezwykle ważne jest zapoznanie się z zasadami i wytycznymi danego projektu przed próbą powoływania się na dozwolony użytek. Należy zauważyć, że artykuły o mechanice gier mogą być ilustrowane bez odtwarzania chronionych elementów wyrazu gry wideo, ponieważ prawo autorskie nie obejmuje „jakiejkolwiek idei, procedury, procesu, systemu, sposobu działania, koncepcji [ani] zasady” przedstawionych lub ucieleśnionych w dziele chronionym prawem autorskim[18]. Wikibooks omawia, w jaki sposób można tworzyć wolne ilustracje przedstawiające mechaniki gier wideo.

Co z przedstawieniami w pracach w domenie publicznej postaci objętych prawami autorskimi?

Czasami poszczególne dzieła przedstawiające chronione postacie (takie jak Kaczor Donald czy Superman) przechodzą do domeny publicznej. Chociaż same te dzieła znajdują się w domenie publicznej, wszelkie ich fragmenty zawierające chronione postacie nadal podlegają ograniczeniom wynikającym z prawa autorskiego[19][20]. W Stanach Zjednoczonych istnieje trójczęściowy test pozwalający ustalić, czy dana postać może korzystać z własnej ochrony prawnoautorskiej (niezależnie od ochrony przysługującej konkretnym dziełom, w których występuje)[21]:

  1. Postać musi posiadać zarówno cechy fizyczne, jak i koncepcyjne.
  2. Postać musi być wystarczająco określona, aby można ją było rozpoznać jako tę samą postać przy każdym jej wystąpieniu. Powinna wykazywać spójne, identyfikowalne cechy i atrybuty, choć nie musi zawsze tak samo wyglądać.
  3. Postać musi być szczególnie charakterystyczna i zawierać unikalne elementy wyrazu. Nie może być postacią schematyczną, np. taką jak mag w typowym stroju maga.

Jeśli postać spełnia te kryteria, wszelkie jej przedstawienia pochodne podlegają ochronie prawnoautorskiej w Stanach Zjednoczonych aż do momentu wygaśnięcia praw autorskich do dzieła, w której ustanowiono tę postać[22]. Ochrona ta jest odrębna od ochrony wynikającej z prawa znaków towarowych. Zobacz Commons:Character copyrights, aby uzyskać informacje o statusie prawnoautorskim konkretnych postaci.

Nigdy wcześniej o tym nie słyszałem! Czy to jakaś twórcza interpretacja?

Nie. Np. fotografii współczesnych rzeźb czy obrazów również nie można przesyłać i jest to powszechnie akceptowane. Jeśli przyjmiemy standard prawny, zgodnie z którym postacie komiksowe i figurki kolekcjonerskie mogą być uznawane za dzieła sztuki, a więc podlegają ochronie prawnoautorskiej, to mamy tu po prostu do czynienia ze standardowym zastosowaniem tej samej zasady.

Studia przypadków

Zobacz także: Commons:Prawa autorskie według dziedziny.

Jak te wytyczne wpływają na pliki, które mogą być zamieszczane w Wikimedia Commons?

  • Postacie z komiksówi figurki kolekcjonerskie: nie są dozwolone fotografie, rysunki, obrazy ani jakiekolwiek inne kopie/dzieła pochodne takich postaci (o ile oryginał nie znajduje się w domenie publicznej). Niedozwolone są również zdjęcia przedmiotów będących pochodnymi chronionych postaci, takich jak lalki, figurki, koszulki, torby z nadrukiem, popielniczki itp.
  • Obrazy w ramach: obrazy znajdujące się w domenie publicznej są zasadniczo dozwolone (zob. Commons:Nadawanie licencji). Ramy są jednak obiektami trójwymiarowymi, więc fotografia może podlegać prawu autorskiemu. Pamiętaj: zawsze podawaj nazwisko twórcy oryginału, daty jego urodzenia i śmierci oraz czas powstania dzieła, jeśli to możliwe. Jeśli nie znasz tych danych, podaj jak najwięcej informacji o źródle (link, miejsce publikacji itd.). Inni wolontariusze muszą mieć możliwość weryfikacji statusu prawnoautorskiego. Ponadto autorskie prawa osobiste twórcy — w tym prawo do bycia wskazanym jako autor — w niektórych krajach są bezterminowe. W każdym przypadku potrzebna jest zgoda autora na stworzenie dzieła pochodnego. Bez takiej zgody każde dzieło stworzone na podstawie jego pracy jest prawnie traktowane jako nieautoryzowana kopia należąca do pierwotnego autora (kopiowanie z innej strony internetowej bez zgody jest niedozwolone).
  • Malowidła jaskiniowe: Ściany jaskiń zazwyczaj nie są płaskie, lecz trójwymiarowe. To samo dotyczy antycznych waz i innych nierównych lub chropowatych powierzchni. Może to oznaczać, że fotografie takich obiektów mogą podlegać prawu autorskiemu, nawet jeśli samo malowidło jaskiniowe znajduje się w domenie publicznej. (Szukamy tutaj konkretnych studiów przypadków!) Dawne freski i inne obrazy na płaskich powierzchniach, znajdujące się w domenie publicznej, zasadniczo nie stanowią problemu, o ile są reprodukowane jako dzieła dwuwymiarowe.
  • Fotografie budynków i dzieł sztuki w przestrzeni publicznej: są to dzieła pochodne, ale mogą być dopuszczalne, jeśli dane dzieło jest trwale zainstalowane (czyli nie jest przeznaczone do usunięcia po określonym czasie) oraz — w niektórych krajach — jeśli zdjęcie wykonano z miejsca publicznego. Zobacz Commons:Wolność panoramy. Jeśli Twój kraj ma w tym zakresie liberalne przepisy, zapoznaj się dokładniej z zasadą wolności panoramy. Należy pamiętać, że w większości krajów wolność panoramy nie obejmuje dzieł dwuwymiarowych, takich jak murale.
  • Repliki dzieł sztuki: dokładne kopie (nawet słabej jakości) dzieł znajdujących się w domenie publicznej, takie jak pamiątki turystyczne przedstawiające Wenus z Milo, nie mogą uzyskać nowej ochrony prawnoautorskiej, ponieważ nie spełniają wymogu oryginalności. W związku z tym fotografie takich przedmiotów można traktować tak samo jak fotografie samego dzieła.
  • Fotografie obiektów trójwymiarowych: zawsze podlegają prawu autorskiemu, nawet jeśli sam obiekt znajduje się w domenie publicznej. Jeśli nie jesteś autorem zdjęcia, potrzebujesz zgody właściciela praw autorskich do fotografii (chyba że sama fotografia znajduje się w domenie publicznej).
  • Ilustracje postaci/obiektów/scen z książek: podlegają ochronie wynikającej z praw autorskich do samej książki. Nie można swobodnie tworzyć i rozpowszechniać rysunku Albusa Dumbledore'a bardziej, tak jak nie można rozpowszechniać własnej wersji filmu o Harrym Potterze. W obu przypadkach potrzebna jest zgoda autora na stworzenie dzieła pochodnego. Bez takiej zgody każda praca oparta na cudzym dziele jest prawnie traktowana jako nieautoryzowana kopia należąca do pierwotnego autora.
  • Fan art: patrz Commons:Fan art/pl

Oznaczanie niewolnych dzieł pochodnych

Jeśli natrafisz na dzieła pochodne od dzieł niewolnych w Wikimedia Commons, oznacz je szablonem {{SD|F3}} desygnującym do szybkiego usunięcia.

Pochodne wolnych dzieł

Ogólnie rzecz biorąc, dzieła pochodne od dzieł wolnych (takich jak opisane w Commons:Collages, ale także wszelkie inne powiązane dzieła, które je modyfikują) są zazwyczaj dozwolone. Musi być jednak zastosowana zgodna licencja. W przypadku licencji Creative Commons zobacz licencje kompatybilne:

  • Adaptacje dzieł udostępnionych na licencji CC BY-SA w wersji 2 lub wyższej mogą być ponownie licencjonowane na tej samej lub wyższej wersji CC BY-SA (np. dzieło pochodne od CC BY-SA 3 może być objęte licencją 3, 4 lub obiema jednocześnie).
  • Dostosowując dzieła udostępnione na licencji CC BY-SA w wersji 1, należy je ponownie udostępnić na tej samej licencji (CC BY-SA 1).
  • Dostosowując dzieła na licencji CC BY, można zastosować tę samą wersję lub nowsze wersje CC BY, albo włączyć je do licencji CC BY-SA (zob. „Can I include a work licensed with CC BY in a Wikipedia article even though they use a CC BY-SA license?”).
  • Jeśli tworzysz dzieło pochodne na podstawie własnej pracy, możesz uprościć sytuację poprzez wielolicencjonowanie swojego wcześniejszego dzeiła. Np. jeśli pierwotnie użyłeś licencji CC w wersji 1, możesz dodać również wersję 4, co znacząco ułatwi dalsze wykorzystanie.
  • Dostosowywanie materiałów znajdujących się w domenie publicznej lub objętych CC0 daje pełną swobodę wyboru licencji dla dzieła pochodnego.

Zobacz też

  • Kolaże to zestawienia wielu obrazów połączonych w jeden obraz
  • Zrzuty ekranu są rodzajem dzieła pochodnego

Przypisy

  1. ↑ U.S. Copyright Act of 1976, Section 101. Retrieved on 2019-04-17.
  2. 1 2 Pearlman, Rachel (2012-09-17). IP Frontiers: From planes to dolls: Copyright challenges in the toy industry. NY Daily Record. Retrieved on 2014-06-21.
  3. ↑ Weinberg, Michael (January 2013). What's the Deal with Copyright and 3D Printing? 9. Public Knowledge. Retrieved on 2016-09-22.
  4. ↑ Weinberg, Michael (January 2013). What's the Deal with Copyright and 3D Printing? 13. Public Knowledge. Retrieved on 2016-09-22.
  5. 1 2 Summary Report: The Interplay Between Design and Copyright Protection for Industrial Products 4–5. AIPPI.
  6. ↑ VSL0069492. Retrieved on 29 October 2013.
  7. ↑ Compendium II: Copyright Office Practices - Chapter 500. University of New Hampshire School of Law.
  8. ↑ Commons:Deletion requests/Images of costumes tagged as copyvios by AnimeFan#Comment by Mike Godwin
  9. ↑ 17 U.S. Code § 102. Subject matter of copyright: In general. Retrieved on 2019-04-17.
  10. ↑ "Farby" doll is judged not to be a work of art. Sendai High Court (9 July 2002). Retrieved on 2019-04-17.
  11. ↑ (Gay Toys, Inc. v. Buddy L Corporation, 703 F.2d 970 (6th Cir. 1983)
  12. ↑ Blazon, Inc. v. DeLuxe Game Corp., 268 F. Supp. 416 (S.D.N.Y. 1965)
  13. ↑ R. Dakin & Co. v. A & L Novelty Co., Inc., 444 F. Supp. 1080, 1083-84 (E.D.N.Y. 1978)
  14. ↑ Public domain maps. Public Domain Sherpa. Retrieved on 2019-04-17.
  15. ↑ Kong Design (20 September 213). Retrieved on 2019-04-17.
  16. ↑ Compendium III § 313.4(A)
  17. ↑ HASBRO BRADLEY, INC. v. SPARKLE TOYS, INC., 780 F.2d 189 (2nd Cir. 1985).
  18. ↑ [https://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/102 17 U.S.C. § 102(b)]
  19. ↑ Siegel v. Warner Bros (2009)
  20. ↑ Metro-Goldwyn-Mayer, Inc. v. American Honda Motor Co. (1995)
  21. ↑ DC Comics v. Mark Towle (2013)
  22. ↑ Warner Bros. v. AVELA (2011).

Linki zewnętrzne

Studia przypadków
Inne przydatne strony
Category:Commons licensing help/pl
Category:Commons guidelines/pl Category:Commons licensing help/pl