Polski: Badania ceramiki (m.in. prace prof. Andrzeja Buki) potwierdzają, że technologia koła i wypału redukcyjnego rozprzestrzeniała się w Polsce po VIII wieku wzdłuż głównych szlaków wodnych i handlowych, idąc od Karpat w głąb lądu. Małopolska i dorzecze Sanu (Lędzianie/Wiślanie), tutaj zmiany widać najwcześniej, już w VIII wieku. To tu pojawiają się pierwsze piece dwukomorowe i ceramika obtaczana typu naddunajskiego. Mazowsze i Wielkopolska, na te tereny technologia ta dotarła z opóźnieniem, około IX wieku, a w pełni upowszechniła się dopiero w X wieku wraz z budową państwa wczesnopiastowskiego. Mazowsze było w tym procesie odbiorcą, który przejął te nowinki od południowych sąsiadów – Wiślan i Lędzian. Dla Lędzian powracających/zawracających z południa, mielerz był pierwszym krokiem do odzyskania technologii. Zaczęli od prostych ognisk (wypał utleniający), ale przez doświadczenie wymuszone zmianą, nauczyli się w "szkołach naddunajskich", że jeśli przykryją stos darniem i ziemią (tworząc mielerz), naczynia będą twardsze i czarne. Mielerz pozwolił im przejść od prymitywnego garncarstwa domowego do profesjonalnego rzemiosła, zanim jeszcze zaczęli budować stałe piece dwukomorowe w grodach (Bachórz).