زەوی

پۆل:ئەو وتارانەی پێویستیان بە سەرچاوەی زیاتر ھەیە لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٥پۆل:ئەو وتارانەی پێویستیان بە ژێدەری زیاتر ھەیە
زەوی

زەوی (ھێما: 🜨; ھەروەھا: زەوین، زەمین، ئەرد) ناوی ئەو ھەسارەیەیە کە ئێمەی لە سەرە. زەوی لە خولگەیەکی بڕگە ناتەواو بە دەوری خۆر دەخولێتەوە و سێیەمین ھەسارەی نزیکە لە خۆرە. زەوی پێکھاتووە لە سلیکۆن و ئۆکسجین و چەند مادەیەکی کانزایی تر و زۆربەی ڕوەکەی بە ئاو داپۆشراوە کە شوێنی ژیانی زیاتر لە ھەشت ملیار مرۆڤ و ملیۆنان زیندەوەری دیکەیە. زەوی مانگێکی ھەیە کە بڕوا وایە لە زەریای ھێمنەوە جیا بووبێتەوەپۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایەپۆل:ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە[ژێدەر پێویستە]کە قەبارەکەی یەک لەسەر چل و نۆ ئەوەندەی زەوییە و لە ماوەی ٢٣ کاتژمێر و ٥٥ خولەک و ٤ چرکە جارێک بە دەوری خۆیدا دەخولێتەوە و لەماوەی ٣٦٥٫٢٥٦٣٦٣٠٠٤ ڕۆژدا جارێک بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە.[١] ھەڵبەت سووڕانەوەی ھەموو ھەسارەکانی دیکەش لە ماوەیەکی جیاوازدا دەسوڕێنەوە لەبەر دووری و نزیکییان لە خۆرەوە چونکە تا نزیکتر بێت دەبێت زووتر بخولێتەوە چونکە ھێزی کێشکردنی خۆر ڕای دەکێشێت بۆ خۆی و بڕوا وایە تەمەنی ٤٫٥ ملیار سال بەر لە ئێستا دروست بووبێت و زەوی لە پێنج چین پێکھاتووە. بە بۆنەی ئەو مەرجانەی لە کاکێشانی ڕێگای شیریدا ھەن کە پێکھاتووە لە ٢٠٠ ملیار ئەستێرە کە ٦٠٠٠ ملیاریان ئەگەری بوونی ژیانیان لەسەرە.

ناوەندی خێراییی سووڕانەوەی زەوی بە دەوری خۆردا دەکاتە نزیکەی ٢٩٫٧٨کم بۆ ھەر چرکەیەک ھەروەھا نیوە تیرەی زەوی لە ھێڵی ناوەندا یەکسانە بە ٦٫٣٧٨٫١٣٧٠کم کە کۆی گشتی تیرەی زەوی لە ھێڵی ناوەندا دەکاتە ١٢٫٧٥٦٫٢٧٤کم پاشان نیوە تیرەی زەوی لە ھێڵی جەمسەردا دەکاتە ٦٫٣٥٦٫٧٥٢٣کم کە کۆی گشتی تیرەی ھێڵی جەمسەری دەکاتە ١٢٫٧١٣٫٥٠٤٦کم جیاوازی نێوان ھەردوو ھێڵەکە دەکاتە ٤٢٫٧٦٩٤کم و ئەگەر ھەردوو ھێڵەکە کۆبکەینەوە دەکاتە ٢٥٫٤٦٩٫٧٧٨٦کم پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایەپۆل:ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە[ژێدەر پێویستە].

سەرچاوەکان

پۆل:دەروازەی گەردوون/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی جوگرافیا/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی زانست/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی زانستی زەوی/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی کۆمەڵەی خۆر/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی کەشوھەوا/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:دەروازەی ژینناسی/وتارە پەیوەندیدارەکانپۆل:ھەموو ئەو وتارانەی تووڵی دەروازەیان بەکارھێناوەپۆل:ئەو وتارانەی تووڵی دەروازە بە بەستەری سوورەوە بەکاردێنن پۆل:زەویناسی پۆل:جوگرافیا پۆل:زەوی#زەوی پۆل:گەردوون پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:ئەو تەنە فەلەکییانەی کە لە کۆنەوە ناسراون پۆل:ژینگەی سروشتی جیھانی پۆل:ھەسارەکان لە ناوچەی نیشتەجێبوونی دەوری ئەستێرەکان پۆل:ھەسارە زەمینییەکان پۆل:سیستمی خۆری
پۆل:Commons link is locally defined پۆل:ئەو تەنە فەلەکییانەی کە لە کۆنەوە ناسراون پۆل:ئەو وتارانەی تووڵی دەروازە بە بەستەری سوورەوە بەکاردێنن پۆل:ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە پۆل:ئەو وتارانەی پێویستیان بە سەرچاوەی زیاتر ھەیە لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ پۆل:ئەو وتارانەی پێویستیان بە ژێدەری زیاتر ھەیە پۆل:جوگرافیا پۆل:دەروازەی جوگرافیا/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی زانست/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی زانستی زەوی/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی ژینناسی/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی کۆمەڵەی خۆر/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی کەشوھەوا/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:دەروازەی گەردوون/وتارە پەیوەندیدارەکان پۆل:زەوی پۆل:زەویناسی پۆل:سیستمی خۆری پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە پۆل:ژینگەی سروشتی جیھانی پۆل:کۆمەڵەی خۆر پۆل:گەردوون پۆل:ھەسارە زەمینییەکان پۆل:ھەسارەکان لە ناوچەی نیشتەجێبوونی دەوری ئەستێرەکان پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی تووڵی دەروازەیان بەکارھێناوە پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە