Βιατσεσλάβ Τσορνοβίλ
Ο Βιατσεσλάβ Μαξίμοβιτς Τσορνοβίλ (ουκρανικά: В'ячеслав Максимович ЧорновилΚατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ουκρανικά , 24 Δεκεμβρίου 1937 - 25 Μαρτίου 1999) ήταν Ουκρανός Σοβιετικός αντιφρονούντας, ακτιβιστής ανεξαρτησίας και πολιτικός, ο οποίος ήταν ο ηγέτης του Λαϊκού Κινήματος της Ουκρανίας από το 1989 μέχρι το θάνατό του το 1999. Πέρασε 15 χρόνια στη φυλακή από τη σοβιετική κυβέρνηση για τον ακτιβισμό του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και αργότερα ήταν Αντιπρόεδρος του Λαού της Ουκρανίας από το 1990 έως το 1999, αποτελώντας έναν από τους πρώτους και πιο διακεκριμένους αντικομμουνιστές που κατείχαν δημόσιες θέσεις στην Ουκρανία. Ήταν υποψήφιος δύο φορές για την Προεδρία της Ουκρανίας. Την πρώτη φορά, το 1991, ηττήθηκε από τον Λεονίντ Κραβτσούκ, ενώ το 1999 πέθανε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα υπό αμφισβητούμενες συνθήκες.
Ο Τσορνοβίλ γεννήθηκε στο χωριό Γέρκι, στην κεντρική Ουκρανία, τότε υπό τη Σοβιετική Ένωση. Μέλος της Κομσομόλ από την εποχή του στο πανεπιστήμιο, ήταν συνδεδεμένος με το αντιπολιτισμικό κίνημα Шістдесятники («άτομα της δεκαετίας του 1960»), και απομακρύνθηκε από την Κομσομόλ μετά την ομιλία του εναντίον του κομμουνισμού. Το σαμιζντάτ του, το οποίο ερευνούσε παραβιάσεις διανοουμένων που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια μιας σοβιετικής καταστολής του 1965-1966, του απέφερε δυτική επιδοκιμασία, καθώς και μια τριετή ποινή φυλάκισης στη Γιακουτία. Μετά την απελευθέρωσή του επέστρεψε στο σαμιζντάτ και άρχισε να εκδίδει το Ουκρανικός Αγγελιοφόρος (Український вісник), έναν πρόδρομο του σύγχρονου ουκρανικού ανεξάρτητου τύπου. Συνελήφθη και πάλι σε μια άλλη εκκαθάριση διανοούμενων τον Ιανουάριο του 1972 και καταδικάστηκε σε μεταξύ έξι και δώδεκα ετών φυλάκισης.
Ο Τσορνοβίλ περιγράφεται από τον συνάδελφο του αντιφρονούντα Μιχαήλ Χέιφετς ως «στρατηγός των Ζεκ» για την ηγεσία του των Ουκρανών πολιτικών κρατουμένων, και αναγνωρίστηκε ως κρατούμενος συνείδησης από τη Διεθνής Αμνηστία. Του επιτράπηκε να επιστρέψει στην Ουκρανία το 1985 ως μέρος της Περεστρόικα. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 ήταν ενεργός στην οργάνωση ενός κινήματος εναντίον της σοβιετικής κυριαρχίας στην Ουκρανία. Το κίνημα αργότερα οδήγησε σε μια λαϊκή επανάσταση που έριξε τον κομμουνισμό και οδήγησαν τον Τσορνοβίλ να αναλάβει αξίωμα ως μέλος του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Ήταν ένας από τους δύο κύριους υποψηφίους στις προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας το 1991, αν και ηττήθηκε από τον πρώην κομμουνιστικό ηγέτη Λεονίντ Κραβτσούκ, και προώθησε ενεργά την ουκρανική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την αντίθεση στην εμφάνιση των Ουκρανών ολιγαρχών.
Ως ηγετική προσωπικότητα της κεντροδεξιάς της Ουκρανίας, ο Τσορνοβίλ ήταν ο κύριος εχθρός της κομμουνιστικής και μετακομμουνιστικής αριστεράς της Ουκρανίας για μεγάλο μέρος της ζωής του. Επίσης, συχνά έκανε εχθρούς και αντιπάλους μεταξύ των ακροδεξιών και των κεντρώων πολιτικών σφαιρών της Ουκρανίας, και οι τελευταίοι μήνες της ζωής του κυριαρχούνταν από μια διαίρεση στο κόμμα του, το Λαϊκό Κίνημα της Ουκρανίας. Ο θάνατός του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών του 1999 στην Ουκρανία, κατά τη διάρκεια της οποίας ήταν υποψήφιος με τον εν ενεργεία πρόεδρο Λεονίντ Κούτσμα, έχει οδηγήσει σε θεωρίες συνωμοσίας και πολλά χρόνια ερευνών και δικών, οι οποίες δεν έχουν επιβεβαιώσει ούτε εξαλείψει την δολοφονία ως πιθανότητα. Είναι δημοφιλής φιγούρα στην σημερινή Ουκρανία, όπου έχει καταταχθεί δύο φορές μεταξύ των δέκα πιο δημοφιλών Ουκρανών και είναι σύμβολο της δημοκρατίας και του ακτιβισμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα της χώρας, καθώς και του φιλοευρωπαϊσμού.
Παραπομπές
- ↑ Chesno. www
.chesno .org /politician /71008 /. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - 1 2 3 4 5 6 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. 12817128c. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2022.
- ↑ www
.theguardian .com /news /1999 /apr /16 /guardianobituaries. - 1 2 «The Ukrainian Weekly». (Αγγλικά) The Ukrainian Weekly. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Хроника текущих событий». (Ρωσικά) Chronicle of Current Events. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025.
- ↑ poltava
.to /project /9767 /. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - 1 2 3 glavcom
.ua /country /society /26-rokiv-z-dnja-zahibeli-vjacheslava-chornovola-shljakh-politika-ta-obstavini-zahibeli-992626 .html. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - 1 2 Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων. js20020925229. Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2024.
- ↑ Ukrainian interest. uain
.press /blogs /chornovil-lyudina-yaka-nablizila-nezalezhnist-636505 /attachment /v-yacheslav-chornovil-2. - ↑ (Ουκρανικά) Istorychna Pravda. www
.istpravda .com .ua /articles /2017 /08 /24 /150177 /. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - 1 2 (Ουκρανικά, Ρωσικά) LB.ua. Gorshenin Institute. lb
.ua /file /person /2434 _chornovil _vyacheslav _maksimovich .html. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - ↑ static
.rada .gov .ua /zakon /new /NEWSAIT /DEPUTAT1 /spisok1 .htm. - ↑ w1
.c1 .rada .gov .ua /pls /radac _gs09 /d _index _arh?skl=2. - ↑ w1
.c1 .rada .gov .ua /pls /radac _gs09 /d _index _arh?skl=3. - 1 2 3623.
- ↑ Yaroslav Mudryi National Library of Ukraine. nlu
.org .ua /vustavki .php?id=1167. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025. - ↑ 997/2000.
- ↑ Dnipropetrovsk Regional Scientific Library. www
.libr .dp .ua?do=ukrainica&lng=1&id=5&idg=128. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2025.
Βιβλιογραφία
- «Чорновіл В'ячеслав» [Chornovil, Viacheslav]. LIGA.net (στα Ουκρανικά). 6 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Stepaniuk, Mariia (18 Αυγούστου 2023). «Любив подорожі та тонко тролив радянську систему: яким був В'ячеслав Чорновіл» [He loved trolleys and subtly trolled the Soviet system: what was Viacheslav Chornovil like?]. Fakty.ua (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «8 фактів про життя В'ячеслава Чорновола» [8 facts about the life of Viacheslav Chornovil]. Gazeta.ua (στα Ουκρανικά). 24 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Chornovil, Viacheslav. «Вячеслав Чорновіл: Автобіографія». Rukh Press (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Ivanova, Kateryna (25 Μαρτίου 2024). «25 років з дня загибелі В'ячеслава Чорновола. Шлях політика та обставини загибелі» [25 years since the day of Viacheslav Chornovil's death: the politician's path and circumstances of his death]. Glavcom (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kulchytskyi, Stanislav (15 Μαρτίου 2019). «Діяльність Вячеслава Чорновола під час суверенізації радянської України (1990)». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 50–63.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Harasymiw, Bohdan· Koshelivets, Ivan· Senkus, Roman (2015). «Chornovil, Viacheslav». Encyclopedia of Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.
- «Чорновил Вячеслав Максимович» [Chornovil, Viacheslav Maksymovych]. LB.ua (στα Ρωσικά). 15 Μαΐου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρωσικά (ru)
- «В'ячеслав Чорновіл. 'Неугомонный' у боротьбі за Україну» [Viacheslav Chornovil: Restless in the fight for Ukraine]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). 24 Αυγούστου 2017. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Ostrovskyi, Valerii (2018). «Вячеслав Чорновіл і Зіновій Красівський: переплетіння доль і звершень». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 105–117.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Seko, Yaroslav (14 Μαρτίου 2020). «Шевченкіана Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 123–136.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Shvydkyi, Vasyl (2013). Smolii, V. A., επιμ. «ЧОРНОВІЛ В'ячеслав Максимович» [CHORNOVIL, Viacheslav Maksymovych]. Encyclopedia of History of Ukraine. Kyiv: Institute of History of Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2024.
- Asadcheva, Tetiana (25 Μαρτίου 2024). «Чверть століття без В'ячеслава Чорновола: яким був його життєвий шлях» [A quarter-century without Viacheslav Chornovil: what was his life path like?]. Evening Kyiv (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Ostrovskyi, Valerii (2018). «Трактування історії України в епістолярній спадщині Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 118–127.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kuzio, Taras (12 Αυγούστου 2010). «Russophile agenda rising once again». Kyiv Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2024.
- Bociurkiw, Bohdan R. (June 1970). «The Chornovil Papers. by Vyacheslav Chornovil and Frederick C. Barghoorn: Dear Comrade: Pavel Litvinov and the Voices of Soviet Citizens in Dissent». Slavic Review 29 (2): 343–344. doi:.
- Matiash, V. I. (2017). "Я вірую в свій народ!": До 80-річчя від дня народження В.М. Чорновола (στα Ουκρανικά). Poltava: Oles Honchar Poltava Regional Children's Library. σελ. 41.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Melnykova-Kurhanova, Olena (15 Μαρτίου 2019). «Правозахисна публіцистика та діяльність Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 78–83.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Paska, Bohdan (2018). «Взаємини Вячеслава Чорноволо та Валентина Мороза: від співпраці до конфронтації». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 132–144.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Fedunyshyn, Liubomyra (2018). «Правозахисна діяльність В. Чорновола у 1960–1970-х рр.». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 197–203.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Shanovska, Olena (15 Μαρτίου 2019). «Еволюція світоглядних позицій В. Чорновола: від комуністичної прихильності до категоричного неприйняття радянської ідеології». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 143–146.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Dubyk, M. H.· Zaitsev, Yurii (2019). «УКРАЇНСЬКИЙ ВІСНИК» [The Ukrainian Herald]. Encyclopedia of History of Ukraine (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Seko, Yaroslav (27 Μαρτίου 2021). «Драгоманівський контекст ідеї федералізму Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 93–103.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Derevinskyi, Vasyl (2015). «Ukrainian Human Rights Organization (1971–1972)». European Journal of Social and Human Sciences 5 (1): 19–23. ISSN 1339-6773. https://oaji.net/articles/2015/739-1426694509.pdf.
- Zaitsev, Yu. D. (2006). Dziuba, I. M.· Zhukovskyi, A. I.· Zhelezniak, M. H., επιμ. «Громадський комітет захисту Ніни Строкатої». Encyclopedia of Modern Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2024.
- Tereshchuk, Halyna (12 Ιανουαρίου 2022). «Вертеп 1972 року та операція КДБ: 50 років тому почалися масові арешти української інтелігенції» [Vertep 1972 and the KGB operation: mass arrests of Ukrainian intelligentsia began 50 years ago]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Hrytsiv, Mariia (12 Ιανουαρίου 2017). «Арештована коляда, або Погром 12 січня 1972-го» [The Arrested Koliada, or the 12 January 1972 pogrom]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Derevinskyi, Vasyl (5 Μαρτίου 2017). «Кримінальна справа «Українського вісника»» [The criminal case of The Ukrainian Herald]. The Ukrainian Week (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bazhan, Oleh (2018). «Вячеслав Чорновіл як об'єкт секретної справи КДБ «Блок»». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 31–36.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Journalists and writers in prison» (PDF). Amnesty International. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2024.
- «12-Year Sentence Reported For Ukrainian Dissident». The New York Times. 29 Μαρτίου 1973. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2024.
- Chornovil, Viacheslav (March 1976). «My trial». Index on Censorship 5 (1): 57–69. doi:.
- Kheifets, Mikhail (9 Δεκεμβρίου 2018). «В'ячеслав Чорновіл – зеківський генерал. Фрагмент книги "Українські силуети"» [Viacheslav Chornovil – General of the Zeks: Fragments from the book 'Ukrainian Silhouettes']. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Fedunyshyn, Liubomyra (27 Μαρτίου 2021). «Емоційно-психологічний світ Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 117–121.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «The Helsinki Process: An Overview» (PDF). Commission on Security and Cooperation in Europe. Ιουνίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 15 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2024.
- Chornovil, Viacheslav (8 Νοεμβρίου 1975). «V. Chornovil's letter to President Ford» (PDF). The Ukrainian Weekly. σελ. 2. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2024.
- Marynovych, Myroslav (2021). Younger, Katherine, επιμ. The Universe behind Barbed Wire: Memoirs of a Ukrainian Soviet Dissident. Rochester: University of Rochester Press. σελ. 453. ISBN 978-1-78744-832-2. Πρότυπο:Project MUSE.
- Zakharov, Borys (20 Απριλίου 2005). «ЧОРНОВІЛ ВЯЧЕСЛАВ МАКСИМОВИЧ» [CHORNOVIL VIACHESLAV MAKSYMOVYCH]. Kharkiv Human Rights Protection Group (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kryzhanovska, Iryna (Ιανουαρίου 2022). «Неймовірна особистість української історії – В'ячеслав Чорновіл» [An incredible person of Ukrainian history – Viacheslav Chornovil]. Dnipropetrovsk Oblast Universal Scientific Library (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- A Chronicle of Current Events: No. 63 (PDF). London: Amnesty International Publications. 1983. σελίδες 163–164. ISBN 0-86210-059-3.
- Blake, Patricia (1 December 1980). «SOVIET UNION: Killing the Spirit of Helsinki». Time. https://time.com/archive/6858428/soviet-union-killing-the-spirit-of-helsinki/. Ανακτήθηκε στις 2 June 2024.
- Chornovil, Viacheslav (2007). Chornovil, Valentyna, επιμ. Вячеслав Чорновіл. Твори в десяти томах. Том 5. публіцистика, документи, матеріали «Справи №196» (1970–1984) (στα Ουκρανικά). Kyiv: Smoloskyp. σελ. 911. ISBN 978-966-7332-87-7.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Poberezhets, Anna (2013). «Участь В. Чорновола та Народного Руху України в державотворчих процесах 90-х рр. XX ст. [Participation of V. Chornovil and the People's Movement of Ukraine in state-building processes in the 1990s]» (στα uk). Scientific Notes of Ternopil Volodymyr Hnatiuk National Pedagogical University: History Series 1 (1): 114–118. http://dspace.tnpu.edu.ua/handle/123456789/3975.
- Kipiani, Vakhtang (21 Αυγούστου 2002). «"Український вісник" з підпілля. П'ятнадцять років тому В'ячеслав Чорновіл відкрив еру незалежного друку» [The Ukrainian Herald from the underground: Fifteen years ago, Viacheslav Chornovil opened his independent print shop]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kipiani, Vakhtang (8 Νοεμβρίου 2011). «Тарас Чорновіл: "Планка моїм батьком була поставлена настільки високо, що це зашкодило"» [Taras Chornovil: "My father set the bar so high that it hurt him"]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bila, Andriana (24 Δεκεμβρίου 2020). «Документальне кінодослідження. Чи можна між Чорноволом і Україною поставити знак дорівнює?» [Documentary film study: Can one place an equal sign between Chornovil and Ukraine?]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Danylenko, Viktor (15 Μαρτίου 2019). «Політичний нагляд за діяльністю В. Чорновола в роки «перебудови» (друга половина 1980-х рр.)». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 25–30.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Українська ініціативна група за звільнення в'язнів сумління» [Ukrainian Initiative Group for Liberation of Prisoners of Conscience]. Kharkiv Human Rights Protection Group (στα Ουκρανικά). 3 Νοεμβρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bilyk, Yaroslav (15 Μαρτίου 2019). «Мовна політика в діяльності лідерів НРУ». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 14–18.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Chornovil, Viacheslav (2011). «Лист-відповідь В. Чорновола «Ось же вона, охоронна журналістика!» Любомирі Петрівні та Миколі Яковичу (авторам статті «Під маскою борців за гласність» / Вільна Україна, 20.12.1987 р.)». Στο: Smoliy, Valeriy, επιμ. Шлях до незалежності: суспільні настрої в Україні кін. 80-х рр. ХХ ст. Документи і матеріали. До 20-ї річниці незалежності України (στα Ουκρανικά). Kyiv: Institute of History of Ukraine. σελίδες 81–83. ISBN 978-966-02-5425-1.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Krupnyk, Liuba (15 Μαρτίου 2019). «Роль Вячеслава Чорновола в ході Української національго-демократичної революції кінця 1980-х – 1991 років». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 43–49.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Pipash, Volodymyr (14 Μαρτίου 2020). «Як зруйнувати тоталітарну імперію (із українського «досвіду»)». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 101–108.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kobuta, Stepan (14 Μαρτίου 2020). «Майбутній державно-політичний устрій та система владних відносин в Україні у бачення В.Чорновола у 1988–1991 роках». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 36–40.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Seko, Yaroslav (15 Μαρτίου 2019). «Концепція антикомунісичної революції Вячеслава Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 124–131.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Adamovych, Serhii (14 Μαρτίου 2020). «Ставлення Народного Руху України до національних меншин напередодні здобуття державної незалежності». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 8–12.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Lykhobova, Zoia; Kuzina, Kseniia (April 2009). «Липневі страйки 1989 року в шахтарських містах Донбасу [The July strikes of 1989 in the mining cities of the Donbas]» (στα uk). Ukraine in the 20th Century: Culture, Ideology, Politics 15 (1): 155–170. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 August 2024. https://web.archive.org/web/20240830052846/http://dspace.nbuv.gov.ua/handle/123456789/85577. Ανακτήθηκε στις 30 August 2024.
- Safire, William (20 Ιουλίου 1989). «A Cake of Soap». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.
- Marples, David R. (1991). Ukraine under Perestroika: Ecology, Economics and the Workers' Revolt. University of Alberta Press. σελ. 243. ISBN 9780888642295.
- Walkowitz, Daniel J. (Σεπτεμβρίου 2015). «Interviews with the Strike Leaders». Seventeen Moments in Soviet History. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.
- «Із архіву Радіо Свобода (1989 рік): заява Чорновола щодо страйку шахтарів» [From the Archives of Radio Liberty (1989): Chornovil's statement on the miners' strikes]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). 24 Ιουνίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «"Досить годувати Москву". Історик Каретніков про те, як Донецьк зустрічав незалежність України» ["Enough to feed Moscow": Historian Karetnikov on how Donetsk greeted Ukraine's independence]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). 24 Αυγούστου 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Chornovil, Viacheslav (2009). Chornovil, Valentyna, επιμ. Вячеслав Чорновіл. Твори в десяти томах. Том 6. Документи та матеріали (листопад 1985 – квітень 1990) (στα Ουκρανικά). Kyiv: Smoloskyp. σελ. 1051. ISBN 978-966-2164-07-7.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Derevinskyi, Vasyl (2023). «В'ячеслав Чорновіл і питання суверенітету: від ідеї до декларації про державний суверенітет України [Viacheslav Chornovil and the issue of sovereignty: from the idea to the declaration of state sovereignty of Ukraine]» (στα uk). History Pages (56): 328–340. doi:. https://www.academia.edu/108849595.
- Popovych, Marianna (24 Δεκεμβρίου 2023). «"Стояв на варті українських інтересів": історик Роман Грицьків про В'ячеслава Чорновола» ["He stood on guard for Ukrainian interests": historian Roman Hrytskiv on Viacheslav Chornovil]. Suspilne Lviv (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kahui, Petro (8 Σεπτεμβρίου 2019). «1989 рік. Україна руйнує СРСР: Установчий з'їзд Руху у 20 фотографіях» [1989: Ukraine destroys the USSR: the founding congress of Rukh in 20 photographs]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Senkus, Roman (2007). «Shcherbytsky, Volodymyr». Encyclopedia of Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2024.
- Kozhanov, Andrii· Shypotilova, Olena (27 Μαρτίου 2021). «Неформальна преса як форма діяльності українських націонал-демократичних сил на завершальному етапі «перебудови»». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 32–35.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Poberezhets, Hanna (2011). «В. М. Чорновіл: життя, діяльність та творчість [V. M. Chornovil: Life, work and art]» (στα uk). Scientific Journal of Mykolaiv National University 3 (31): 285–290. https://dspace.mnau.edu.ua/jspui/handle/123456789/15380.
- Adamovych, Serhii (2018). «Вячеслав Чорновіл – інтелектуал, політик, творець новітньої Української державності [Viacheslav Chornovil: an intellectual, a politician and the creator of modern Ukrainian statehood]» (στα uk). Beskedy: 5. ISBN 978-966-457-176-7. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 March 2022. https://web.archive.org/web/20220315130315/http://lib.pnu.edu.ua:8080/handle/123456789/4255. Ανακτήθηκε στις 3 February 2025.
- Seko, Yaroslav (2018). «Вячеслав Чорновіл і криза дисидентства у період перебудови». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 174–184.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kozhanov, Andrii (14 Μαρτίου 2020). «Нонконформізм і протестні настрої на Одещині (1960–1980 рр.)». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 41–45.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Fedunyshyn, Liubomyra (15 Μαρτίου 2019). «Вячеслав Чорновіл і Народний Рух України». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 137–142.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Чорновіл Вячеслав Максимович» [Chornovil, Viacheslav Maksymovych]. Verkhovna Rada (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Перший Ленін впав 1990 року: як скидали ідола комунізму» [The first Lenin fell in 1990: how communism's idol was toppled]. Gazeta.ua (στα Ουκρανικά). 8 Δεκεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Riabinin, Yevhen (27 Μαρτίου 2021). «Ідеї В.Чорновола стосовно державно-територіального устрою України». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 89–92.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Yurash, Andrii (27 Μαρτίου 2021). «Релігійні та етнонаціональні політики в сучасній Україні: плюралізм чи хаос?». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 134–140.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Pipash, Volodymyr (27 Μαρτίου 2021). «Націонал-комунізм та національно орієнтовані комуністи в Україні (60-ті – 80-ті рр. ХХ ст.)». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 79–140.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Lazorkin, Vitalii (14 Μαρτίου 2020). «Вячеслав Чорновіл. Деякі сторінки з історії творення збройних сил України». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VI Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 63–76.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Fedyk, Lidiia (15 Μαρτίου 2019). «Особливості «вирішення національного питання» в УРСР крізь призму поглядів В. Чорновола». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 132–136.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Закон Української Радянської Соціалістичної Республіки про вибори Президента Української РСР» [Law of the Ukrainian Soviet Socialist Republic on Ukrainian SSR presidential elections]. Verkhovna Rada (στα Ουκρανικά). 5 Ιουλίου 1991. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bohatchuk, S. S. (April 2020). «В. Чорновіл. "Великий лідер великої нації" [V. Chornovil: "The great leader of a great nation"]» (στα uk). Scientific Journal Virtus 43: 223–226.
- Zolotariova, Yana (30 Μαρτίου 2021). «Історія виборів: перші вибори Президента України» [History of elections: Ukraine's first presidential elections]. OPORA (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Οκτωβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Potichnyj, Peter J. (June 1991). «The Referendum and Presidential Elections in Ukraine». Canadian Slavonic Papers (Taylor & Francis) 33 (2): 123–138. doi:.
- Dahlburg, John-Thor (21 Νοεμβρίου 1991). «After Life as Dissident, Running for President of Ukraine Is Easy». The Los Angeles Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2025.
- Derevinskyi, Vasyl (2016). «Зовнішньополітичні пріоритети В. Чорновола [Foreign policy priorities of V. Chornovil]». Historical and Political Studies 1 (5): 32–37. https://www.academia.edu/Зовнішньополітичні_пріоритети_В_Чорновола_Foreign_policy_priorities_of_V_Chornovil.[νεκρός σύνδεσμος]Κατηγορία:Λήμματα με νεκρούς συνδέσμους
- Kulchynskyi, Mykola (25 Αυγούστου 2023). «Агітаційна кампанія В'ячеслава Чорновола на Полтавщині 1991 року» [Viacheslav Chornovil's agitation campaign in Poltavshchyna, 1991]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Urban, George (Spring 1992). «The Awakening». The National Interest (27): 39–47. https://archive.org/details/sim_national-interest_spring-1992_27/page/n40.
- Malynovskyi, Valentyn (15 Μαρτίου 2019). «Вплив ІІІ Всеукраїнських Зборів НРУ на подальший розвиток організації». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали V Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 71–77.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Kulchytskyi, S. V. (2020). Dziuba, I. M.· Zhukovskyi, A. I.· Zhelezniak, M. H., επιμ. «Народний рух України» [People's Movement of Ukraine]. Encyclopedia of Modern Ukraine (στα Ουκρανικά). Kyiv: National Academy of Sciences of Ukraine, Shevchenko Scientific Society. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Haran, Oleksii· Sydorchuk, Oleksii (2010). «Народний рух України» [People's Movement of Ukraine]. Encyclopedia of History of Ukraine. Kyiv: Institute of History of Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2025.
- Finnin, Rory (2022). Blood of Others: Stalin's Crimean atrocity and the poetics of solidarity. Toronto: University of Toronto Press. σελ. 334. ISBN 978-1-4875-3700-5.
- Derevinskyi, Vasyl (2018). «Вячеслав Чорновіл та кримське питання». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 47–55.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Schmemann, Serge (6 Νοεμβρίου 1992). «Ukraine faces tough economic realities». Duke Chronicle. 88 (49). The New York Times, Associated Press. σελίδες 10, 19. Ανακτήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2025.
- Crowley, Stephen (March 1995). «Between Class and Nation: Worker Politics in the New Ukraine». Communist and Post-Communist Studies (University of California Press) 28 (1): 43–69. doi:. https://archive.org/details/sim_communist-and-post-communist-studies_1995-03_28_1/page/42.
- Blank, Stephen J. (1 July 1994). «Proliferation and Nonproliferation in Ukraine: Implications for European and U.S. Security». Strategic Studies Institute (United States Army War College): 36.
- Zolotariova, Yana (9 Απριλίου 2021). «Історія виборів: перші вибори Президента України» [History of elections: Ukraine's first presidential elections]. Opora (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Φεβρουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Stoliarova, Tetiana· Chernova, Oleksandra (2021). ««Чуєш гуркіт касок?». Шахтарські протести» ["Do you hear the helmets clatter?": The miners' strikes]. 90.in.ua (στα Ουκρανικά). Ukrainska Pravda. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Zdorovylo, Taras (16 Ιανουαρίου 2025). «Безслідно зник: 31 рік тому в Києві викрали голову секретаріату НРУ Михайла Бойчишина» [Disappearance without a trace: 31 years ago, chair of the NRU secretariat Mykhailo Boichyshyn was kidnapped in Kyiv]. Ukraina Moloda (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Lytvyn, Yulia (8 Σεπτεμβρίου 2009). «Driven by the will to live». The Day. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Φεβρουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.
- «Чорновіл Вячеслав Максимович» [Chornovil, Viacheslav Maksymovych]. Verkhovna Rada (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Αυγούστου 2013. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2014.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Erlanger, Steven (29 Μαρτίου 1994). «Economic Protest Seen in Ukrainian Election». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.
- Kuzio, Taras (June 1996). «Kravchuk to Kuchma: The Ukrainian presidential elections of 1994». The Journal of Communist Studies and Transition Politics 12 (2): 117–144. doi:.
- Derevinskyi, Vasyl (27 Μαρτίου 2021). «Вячеслав Чорновіл: П'ятиріччя незалежності та неукраїнська Україна». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорноволівські читання: Матеріали VII Всеукраїнської наукової конференції (στα Ουκρανικά). Kyiv: Beskydy. σελίδες 17–23.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Lukanov, Yurii (29 Ιουνίου 2023). «Як ухвалювалася Конституція України?» [How was the Constitution of Ukraine adopted?]. Istorychna Pravda (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Pustovhar, Oleh (3 Μαρτίου 2024). «Патрони вулиць Полтавської громади: Джохар Дудаєв» [The patrons of Poltava hromada's streets: Dzhokhar Dudayev]. Poltavshchyna (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Люди захищали В'ячеслава Чорновола від міліції після мітингів» [People defended Viacheslav Chornovil from police after rallies]. Gazeta.ua (στα Ουκρανικά). 24 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «"Чорний вівторок": поховання Патріарха УПЦ КП Володимира закінчилося кривавим побиттям людей» [Black Tuesday: Funeral of UOC–KP Patriarch Volodymyr ends in violent beating of people]. galinfo (στα Ουκρανικά). 18 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bondarenko, Kost (14 Οκτωβρίου 2002). «Десятиліття під знаком Кучми» [A decade under Kuchma]. Ukrainska Pravda (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Honcharuk, Hryhorii (2018). «Вячеслав Чорновіл в Одесі». Στο: Derevinskyi, Vasyl, επιμ. Чорновілські читання. Візія майбутнього України: Матеріали III і IV наукових конференцій, присвячених 80-й річниці з дня народження Вячеслава Чорновола (στα Ουκρανικά). Kyiv, Ternopil: Beskydy. σελίδες 45–46.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «В'ячеслав Чорновіл критикує Олександра Мороза» [Viacheslav Chornovil criticises Oleksandr Moroz]. Suspilne (στα Ουκρανικά). 1997. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Bila, Andriana (22 Αυγούστου 2021). «30 років Незалежності України: від відновлення державності до втілення ідей Чорновола» [30 years of Ukraine's Independence: from the restoration of statehood to the implementation of Chornovil's ideas]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «1997. Політ Каденюка і «проліт» Лазаренка» [1997: Polit-Kadeniuk and Lazarenko's flight]. Ukraina Moloda (στα Ουκρανικά). 26 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Gawdiak, Natalie (April 2003). «The 1998 Ukrainian Parliamentary Election». The Law Library of Congress (Library of Congress): 10. https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/llglrd/2019669442/2019669442.pdf.
- «People's Deputy of Ukraine of the III convocation». Verkhovna Rada (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2014.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Semkiv, Volodymyr (24 Δεκεμβρίου 2014). «Чорновіл. Ідея федералізму та її трансформації» [Chornovil: the idea of federalism and its transformation]. Zbruč (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Smiian, Nadiia (23 Δεκεμβρίου 2017). «Він відіграв доленосну роль у нашій історії» [He played a fateful role in our history]. Holos Ukrayiny (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Birch, Sarah; Wilson, Andrew (1999). «The Ukrainian parliamentary elections of 1998». Electoral Studies 18: 276–282. https://www.academia.edu/8365169/The_Ukrainian_parliamentary_elections_of_1998.
- Kushnir, Bohdan (5 Ιουλίου 2011). «Ми сильні тому, що маємо Схід і Захід» [We are strong because we have East and West]. Holos Ukrayiny (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Hai-Nyzhnyk, Pavlo (2012). «Народний Рух України». Українська багатопартійність: політичні партії, виборчі блоки, лідери (кінець 1980-х – початок 2012 рр.). Енциклопедичний довідник (στα Ουκρανικά). Kyiv: I. F. Kuras Institute of Political and Ethnonational Studies, National Academy of Sciences of Ukraine. σελίδες 274–280.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Khalupa, Iryna (24 Μαρτίου 2004). «В'ячеслав Чорновіл як символ політичного лідера: до п'ятої річниці загибелі» [Viacheslav Chornovil as the symbol of a political leader: the fifth anniversary of his death]. Radio Free Europe/Radio Liberty (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Чорновіл просив Ющенка піти в президенти ще в 1999 році, - Пинзеник» ["Chornovil asked Yushchenko to run for president in 1999" - Pynzenyk]. Espreso TV (στα Ουκρανικά). 31 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Woronowycz, Roman (14 Μαρτίου 1999). «Chornovil reaffirmed as leader at special Rukh congress». The Ukrainian Weekly. LXVII (11). σελίδες 1, 3.
- Ovsiienko, Stanislav (2022). ««Розкол» Народного Руху України в 1999 році: ретроспективний аналіз [The "split" of the People's Movement of Ukraine in 1999: a retrospective analysis]» (στα uk). Dialog: Mediastudios (28): 143–159. doi:. https://dspace.onu.edu.ua/server/api/core/bitstreams/69428480-e899-46ba-a907-f0b1207499d3/content.
- «Udovenko and Kostenko: Rukh contenders». Jamestown Foundation. 17 Σεπτεμβρίου 1999. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.
- Woronowycz, Roman (4 Απριλίου 1999). «Ukraine mourns Chornovil» (PDF). The Ukrainian Weekly. LXVII (14). σελίδες 1, 4.
- «The October 31, 1999 presidential election in Ukraine». National Democratic Institute. 29 Οκτωβρίου 1999. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.
- Yasynskyi, Stanislav (28 Μαρτίου 2021). «"30 кроків" Незалежності. 1999-й – бензинова криза, смерть Чорновола, друге президентство Кучми та друга чеченська війна» ["30 steps" of independence: 1999 – gas crisis, the death of Chornovil, Kuchma's second presidency and the Second Chechen War]. Ukrainian Independent Information Agency (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Koshiw, Jaroslaw (25 Φεβρουαρίου 1999). «Chornovil is the cause of Rukh's split». Kyiv Post. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.
- «Удовенко: Чорновіл за місяць до смерті знав про підготовку замаху» [Udovenko: Chornovil was informed of assassination attempt a month before death]. Ukrainska Pravda (στα Ουκρανικά). 3 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Karatnycky, Adrian (2024). Battleground Ukraine: From Independence to the War with Russia. New Haven and London: Yale University Press. σελίδες 346. ISBN 978-0-300-26946-8.
- Perevozna, Oksana (24 Δεκεμβρίου 2007). «Перед смертю у В"ячеслава Чорновола був гарний настрій» [Before death, Viacheslav Chornovil was in a good mood]. Gazeta.ua (στα Ουκρανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Marusenko, Peter (15 Απριλίου 1999). «Vyacheslav Chornovil obituary». The Guardian. Ανακτήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2019.
- «V. Chornovil: Fatal Car Accident, Ugly Story». Orange Revolution: Democracy Emerging in Ukraine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαρτίου 2016.
- Woronowycz, Roman (4 Απριλίου 1999). «Rumors of conspiracy inflamed by lack of criminal investigation into fatal collision» (PDF). The Ukrainian Weekly. LXVII (14). σελ. 5.
- Kuzio, Taras (2007). «Oligarchs, Tapes and Oranges: 'Kuchmagate' to the Orange Revolution». Journal of Communist Studies and Transition Politics 23 (1): 30–56. doi:. ISSN 1352-3279. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13523270701194839.
- «Ukraine probes politician's death». BBC News. 9 Απριλίου 1999. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2025.
- «Ющенко відкрив пам'ятник Чорноволу і відновив слідство» [Yushchenko opens monument to Chornovil and resumes investigation]. BBC News Ukrainian (στα Ουκρανικά). 23 Αυγούστου 2006. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2025.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- «Vyacheslav Chornovil was murdered, rather than killed in road accident». Radio Ukraine. 7 Σεπτεμβρίου 2006. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2007.
- Yakhno, Alena (9 Σεπτεμβρίου 2006). «Медведько ответил Луценко и Гриценко» [Medvedko responds to Lutsenko and Hrystenko]. The Day (στα Ρωσικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαΐου 2011.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρωσικά (ru)
- Wojnowski, Zbigniew (2017). The Near Abroad: Socialist Eastern Europe and Soviet Patriotism in Ukraine, 1956–1985. Toronto, Buffalo, London: University of Toronto Press. σελ. 317. ISBN 9781442631069.
- «Yaroslav the Wise - the Greatest Ukrainian of all times». Inter. 19 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.
- «People's TOP: the most outstanding Ukrainians of all times (October 8–9, 2022)». Rating Sociological Group. 14 Οκτωβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2025.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- «Vyacheslav Chornovil biography». People's Movement of Ukraine (Rukh) website (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Σεπτεμβρίου 2006.Κατηγορία:CS1 maint: Unfit urlΚατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
- Ukrainian Weekly newspaper biography
- Vyacheslav Chornovil's Death
- Pictures of the Monument
- Obituary, The Times
- "He who awake the Stone state" (DVD) in the library of the Kyiv-Mohyla Academy Αρχειοθετήθηκε 1 March 2012 στο Wayback Machine.Κατηγορία:Σύνδεσμοι wayback προτύπου Webarchive
Κατηγορία:Ουκρανοί αντιφρονούντες
Κατηγορία:Αντιφρονούντες
Κατηγορία:Ουκρανοί αντικομμουνιστές
Κατηγορία:Ουκρανοί πολιτικοί
Κατηγορία:Ουκρανοί ακτιβιστές
Κατηγορία:Ουκρανοί δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ουκρανοί εθνικιστές
Κατηγορία:Ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Κατηγορία:Θεωρίες συνωμοσίας θανάτου
Κατηγορία:Αποδέκτες του Εθνικού Βραβείου Σεβτσένκο
Κατηγορία:CS1 maint: Unfit url
Κατηγορία:Έλεγχος:Παραπομπές από Wikidata
Κατηγορία:Ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Κατηγορία:Αντιφρονούντες
Κατηγορία:Αποδέκτες του Εθνικού Βραβείου Σεβτσένκο
Κατηγορία:Θεωρίες συνωμοσίας θανάτου
Κατηγορία:Λήμματα με νεκρούς συνδέσμους
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ουκρανικά
Κατηγορία:Ουκρανοί ακτιβιστές
Κατηγορία:Ουκρανοί αντικομμουνιστές
Κατηγορία:Ουκρανοί αντιφρονούντες
Κατηγορία:Ουκρανοί δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ουκρανοί εθνικιστές
Κατηγορία:Ουκρανοί πολιτικοί
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P106
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P119
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P1196
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P140
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P1412
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P1559
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P166
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P19
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P20
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P26
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P27
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P373
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P39
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P40
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P509
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P569
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P69
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P737
Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P800
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρωσικά (ru)
Κατηγορία:Σύνδεσμοι wayback προτύπου Webarchive