Ιωάννης ο Έξαρχος
 |
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. |
| Ιωάννης ο Έξαρχος | |
|---|---|
_by_shakko.jpg) Το Εξαήμερον του Ιωάννη του Εξάρχου σε ρωσική μετάφραση του 15ου αιώνα | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Їѡаннъ Єѯархъ (Εκκλησιαστικά Σλαβικά)Κατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P1559#Ιωάννης%20ο%20Έξαρχος |
| Γέννηση | 9ος αιώναςΚατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P569#Ιωάννης%20ο%20Έξαρχος Πρώτη Βουλγαρική ΑυτοκρατορίαΚατηγορία:Σελίδα που χρησιμοποιεί δεδομένα των Wikidata/P19#Ιωάννης%20ο%20Έξαρχος |
| Θάνατος | 10ος αιώνας[1]Κατηγορία:Έλεγχος:Παραπομπές από Wikidata#Ιωάννης%20ο%20Έξαρχος Μεγάλη Πρεσλάβα |
| Ιδιότητα | γλωσσολόγος, συγγραφέας και μεταφραστής[2]Κατηγορία:Έλεγχος:Παραπομπές από Wikidata#Ιωάννης%20ο%20ΈξαρχοςΚατηγορία:Σελίδα με πρότυπο πληροφορίες καλλιτέχνη με αυτόματο πεδίο «ιδιότητα» (p106) |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Ο Ιωάννης ο Έξαρχος (εκκλησιαστικά σλαβονικά: Їѡаннъ Єѯархъ, βουλγαρικά: Йоан ЕкзархΚατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα βουλγάρικα) ήταν Βούλγαρος λόγιος, συγγραφέας και μεταφραστής της μεσαιωνικής περιόδου, καθώς και ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους των γραμμάτων που εργάστηκε στη Λογοτεχνική Σχολή της Πρεσλάβας κατά τα τέλη του 9ου και τις αρχές του 10ου αιώνα. Ήταν ενεργός κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βόριδος Α΄ της Βουλγαρίας (ο οποίος βασίλεψε μεταξύ 852–889), καθώς και του γιου του, Συμεών Α΄ της Βουλγαρίας ( 893–927). Το πιο γνωστό του έργο είναι η συλλογή Εξαήμερον (Шестоднев), η οποία αποτελείται τόσο από μεταφράσεις προγενέστερων βυζαντινών συγγραφέων όσο και από πρωτότυπα γραπτά. Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αγιοποίησε τον Ιωάννη τον Έξαρχο και η μνήμη του τιμάται στις 13 Αυγούστου. Σε ένα χειρόγραφο του Ευαγγελίου, που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σερβίας, δίνεται μια εναλλακτική ημερομηνία, δηλαδή 13 Φεβρουαρίου.
Βιογραφία
Τα στοιχεία για τη ζωή του Ιωάννη του Εξάρχου είναι ελάχιστα, αλλά η λογοτεχνική του κληρονομιά υποδηλώνει άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας. Επομένως, θεωρείται ότι ο Ιωάννης ο Έξαρχος έκανε τις σπουδές του στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Μερικοί ιστορικοί υποθέτουν ότι το προσωνύμιό του «ο Έξαρχος» σημαίνει ότι ήταν αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι αυτό δεν ήταν επισκοπικός βαθμός. Υπάρχουν επίσης θεωρίες που ταυτίζουν τον Ιωάννη τον Έξαρχο με τον Τσερνορίζετς Χράμπαρ ή με τον Ιωάννη της Ρίλας.
Λογοτεχνικές δραστηριότητες
Το λογοτεχνικό έργο του Ιωάννη του Εξάρχου περιλαμβάνει μια σειρά από μεταφράσεις μεσαιωνικών βυζαντινών συγγραφέων, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η μετάφραση, γύρω στο 895, του Περί ορθόδοξης Χριστιανοσύνης από τον Βυζαντινό θεολόγο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. [3] Είναι επίσης συγγραφέας αρκετών πρωτότυπων έργων και συλλογών, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η συλλογή Εξαήμερον (Шестоднев). Η συλλογή περιλαμβάνει μέρη των έργων αρκετών Βυζαντινών συγγραφέων, κυρίως του Μεγάλου Βασιλείου, καθώς και πρωτότυπα μέρη που παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες από πρώτο χέρι για την Πρώτη Βουλγαρική Αυτοκρατορία υπό τον Συμεών Α΄ (βασίλεψε μεταξύ 893–927). Ο Ιωάννης ο Έξαρχος περιγράφει το βασιλικό παλάτι και τον Βούλγαρο ηγεμόνα, συμπεριλαμβάνοντας πληροφορίες για την ενδυμασία του, τους βογιάρους, την κοινωνική διαστρωμάτωση της βουλγαρικής κοινωνίας και συναφή ζητήματα.
Δείτε επίσης
Παραπομπές
- ↑ Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2018.
- ↑ Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2019.
- ↑ Panagopoulos, Alexios. Θέματα ελληνο/ βυζαντινου πολιτισμού στο σλάβο/ μουσουλμανικό κόσμο. Greek / Byzantine culture issues in the Slav / Muslim world. prof. alexios panagopoulos.
Πηγές
Μονογραφίες
- Калайдович, К. Иоанн ексарх болгарский. Москва (1824)
- Архимандрит Панарет, Животът на Йоана Екзарха Български, Станимака (1914)
- Иванова-Мирчева, Д., Йоан Екзарх Български, Слова, т. 1, София (1974)
- Бонов, А. Възгледите за вселената на Йоан Екзарх български. София (1982)
- Чолова, Ц., Естественонаучните знания в средновековна България, София, изд. БАН (1988)
- Баранкова, Г. С., В. В. Мильков. Шестоднев Иоанна екзарха Болгарского. Санкт Петербург (2001)
- Трендафилов, Хр. Йоан Екзарх Български. София (2001)
Άρθρα
- Vondrák, V., O mluvě Jana Exarcha bulharského, Praha, p. 40–92, p. 95–97 (1896)
- Трифонов, Ю., Сведения из старобългарския живот в "Шестоднева" на Йоан Екзарх, Списание на БАН, т. 35, с. 1–26 (1926)
- Мавродинов, Н., Описание на Преслав в Шестоднева на Йоан Екзарх, ИП, кн. 3, с. 66–76 (1955)
- Миятев, К., Два поетични фрагмента у Йоан Екзарх като исторически извори, Археология, кн. 1–2, с. 9–16 (1959)
- Хаджиолов, А., Йоан Екзарх Български като учен и философ, основоположник на българското естествознание, Проблеми на природата, кн. 8, с. 177 (1978)
- Боев, П., Йоан Екзарх Български – първият наш антрополог, Проблеми на природата, кн. 9 с. 317 (1978)
- Борисов, М., А. Ваврек, В. Кусев, "Йоан Екзарх – първият разпространител на знания в областта на физическите науки у нас", Физика, кн. 1, с. 14–28 (1983)
- Борисов, М., А. Ваврек, Г. Камишева, "Йоан Екзарх Български – пръв разпространител на физически знания у нас", Предшественици на разпространението и развитието на физическите знания в България, София, Народна просвета (1985) с. 5–65
- Чолова, Ц., Върховната власт и управлението в средновековната българска държава по времето на Симеон, отразени в "Шестоднева" на Йоан Екзарх, Известия на Института по история, т. 27, с. 216–235 (1985)