Ουκρανοί στην Ελλάδα

Μέλη της ουκρανικής κοινότητας στην Ελλάδα. Αναγνώσεις ποιημάτων του Σεφτσένκο με τη συμμετοχή μαθητών από τρία ουκρανικά σχολεία της Αθήνας.

Οι Ουκρανοί στην Ελλάδα (ουκρανικά: Українці в Греції‎‎Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ουκρανικά) είναι μια από τις σημαντικότερες μεταναστευτικές κοινότητες στην Ελλάδα. Η ουκρανική διασπορά στην Ελλάδα έχει σχηματιστεί από διαφορετικά κύματα μετανάστευσης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, η ουκρανική διασπορά στην Ελλάδα αριθμεί 17.006 άτομα.[1] Λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ουκρανική διασπορά στην Ελλάδα έχει μεγαλώσει σημαντικά, καθώς 35.570 Ουκρανοί πολίτες μετανάστευσαν λόγω του πολέμου στην Ελλάδα και υπάγονται από καθεστώς προσωρινής προστασίας.[2]

Οι Ουκρανοί μετανάστες στην Ελλάδα έχουν παρόμοια γλωσσική σύσταση με τους Ουκρανούς της Ουκρανίας, και πολλοί από αυτούς είναι ρωσόφωνοι.[3]

Ιστορία

Οι εμπορικές, πολιτιστικές και πολιτικές επαφές μεταξύ των λαών της Ουκρανίας και της Ελλάδας πάνε αιώνες πίσω. Τα ιστορικά γεγονότα μαρτυρούν την παρουσία στα ελληνικά εδάφη ανθρώπων από ουκρανικά εδάφη, που συνέβαλαν σημαντικά στην ιστορία των λαών της Ουκρανίας και της Ελλάδας.

Διάσημος εκπρόσωπος της πολεμικής λογοτεχνίας της Πολωνολιθουανικής κοινοπολιτείας του 16ου-17ου αιώνα ήταν ο ορθόδοξος μοναχός και πνευματικός συγγραφέας Ιβάν Βισένσκι, ο οποίος μετανάστευσε στο έδαφος της σημερινής Ελλάδας περίπου στην δεκαετία του 1570 (ή του 1580) και έζησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο Άγιο Όρος.

Σημαντικός Ουκρανός που έζησε στην σημερινή Ελλάδα ήταν ο Βασίλι Γκριγκορόβιτς-Μπάρσκι, γνωστός και ως Βασίλειος του Κιέβου. Από το 1736 έως το 1743 έζησε στη Πάτμο, όπου σπούδασε γλώσσα, λογική και μεταφυσική. Παράλληλα δίδασκε λατινικά στο τοπικό σχολείο. Εκτός από τα Λατινικά, ο Γκριγκορόβιτς-Μπάρσκι μιλούσε ελληνικά και αραβικά, καταλάβαινε τουρκικά και κατείχε καλά τις φυσικές επιστήμες, τη γεωγραφία, την ιστορία, την εθνογραφία, τη στατιστική, την αρχιτεκτονική, τη γεωλογία, το εμπόριο, τη ζωγραφική και τη μουσική. Το 1744 στάλθηκε στο Άγιο Όρος με σκοπό να μελετήσει τα ορθόδοξα μοναστήρια και τις βιβλιοθήκες τους. Τα επόμενα δύο χρόνια έζησε στην Κρήτη, στην Αθήνα και στο Άγιο Όρος. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, ο Γκριγκόροβιτς-Μπάρσκι κράτησε λεπτομερείς σημειώσεις όπου περιέγραφε όλα όσα του συνέβαιναν και κατέγραφε προσωπικές παρατηρήσεις. Ο Γκριγκόροβιτς-Μπάρσκι έγραψε το βιβλίο του με τίτλο «Περιπλανήσεις» (Странствия) βασισμένος στις εμπειρίες του από τη μακρά παραμονή του στο ελληνικό έδαφος.

Ο Πέτρο Ιβάνοβιτς Νισίνσκι, ποιητής και συνθέτης από τη Βίνιτσια, συνδέεται στενά με την ανάπτυξη των ουκρανοελληνικών πολιτιστικών δεσμών. Το 1850, ο αρχιμανδρίτης του Κιέβου Αντώνιος διορίστηκε επικεφαλής της εκκλησίας της ρωσικής πρεσβείας στην Αθήνα και κάλεσε τον Νισίνσκι να έρθει και να τραγουδήσει στη χορωδία της εκκλησίας της πόλης. Χάρη στον Νισίνσκι έπαιξαν έργα των ουκρανών συνθετών Μπορτνιάνσκι, Μπερεζόφσκι, Βέντελ και άλλων στα ελληνικά μοναστήρια και εκκλησίες. Ο Νισίνσκι μελέτησε την πολιτιστική κληρονομιά του ελληνικού λαού, βελτίωσε τις γνώσεις του στην ελληνική γλώσσα και συμμετείχε στην αναστήλωση χριστιανικών μνημείων. Αποφοίτησε από τη Φιλολογική και Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, έκανε Μεταπτυχιακό στις Θεολογικές Επιστήμες και δίδαξε ελληνικά στο Γυμνάσιο Αθηνών για ένα χρόνο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ελληνική συνείδηση η Ουκρανία ήταν ταυτισμένη με την Ρωσία, αφού μέχρι το 1991 η Ουκρανία ήταν μέρος αρχικά της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και μετά η δεύτερη σημαντικότερη δημοκρατία της ΕΣΣΔ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, έγιναν ελάχιστες μελέτες ή αρχειακές καταγραφές για την ουκρανική κοινότητα στην Ελλάδα από Έλληνες ή Ουκρανούς.

Από την δεκαετία του 1990 και μετά, λόγω της επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης στην ΕΣΣΔ και την επακόλουθη κατάρρευσή της, μετακόμισαν στην Ελλάδα πολλοί Έλληνες της Αζοφικής, οι οποίοι αποτελούν τη βάση της ελληνικής κοινότητας στην Ουκρανία.

Μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 η ουκρανική κοινότητα στην Ελλάδα, αύξησε σημαντικά το μέγεθος της καθώς χιλιάδες Ουκρανοί μετακόμισαν στην Ελλάδα, μέρος μιας ευρύτερης προσφυγικής ροής Ουκρανών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.[4] Ως εκ τούτου, η ουκρανική διασπορά έχει ενισχύσει σημαντικά τις προσπάθειες της για την ενημέρωση του ελληνικού λαού σχετικά με τις εξελίξεις στην Ουκρανία και οργανώνει τακτικά διαδηλώσεις στις μεγάλες πόλεις.[5]

Δομή και μέγεθος της ουκρανικής διασποράς

Η βάση της σημερινής ουκρανικής διασποράς αποτελείται από μετανάστες που έφτασαν στην Ελλάδα μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Οι περισσότεροι Ουκρανοί που ζουν στην Ελλάδα είναι: Έλληνες ομογενείς της Αζοφικής, Ουκρανοί ουκρανικής εθνότητας, και άλλοι.[6]

Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, η Ουκρανία ήταν η 6η μεγαλύτερη χώρα όσον αφορά τον αριθμό των ανθρώπων γεννημένων από αυτή τη χώρα, που ζουν στην Ελλάδα.[1]

Χώρα καταγωγής Αριθμός μεταναστών Ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού
Αλβανία 480.824 4.45
Βουλγαρία 75.915 0,70
Ρουμανία 46.523 0,43
Πακιστάν 34.177 0,31
Γεωργία 27.400 0,25
Ουκρανία 17.006 0,16
ΗΠΑ 15.386 0,14
Κύπρος 14.446 0,13
Πολωνία 14.145 0,13
Ρωσία 13.807 0,12

Διασφάλιση πολιτιστικών, γλωσσικών και άλλων δικαιωμάτων

Σημαντικός παράγοντας για την ενίσχυση των σταθερά φιλικών σχέσεων μεταξύ Ουκρανίας και Ελλάδας είναι οι έντονοι ανθρωπιστικοί δεσμοί και η παρουσία της ουκρανικής κοινότητας στην Ελλάδα και της ελληνικής διασποράς στην Ουκρανία. Στην Ελλάδα ζουν τουλάχιστον 35-40 χιλιάδες άτομα Ουκρανικής καταγωγής (σύνολο μεταναστών και προσφύγων της ρωσικής εισβολής). Ισχυρό κέντρο της ουκρανικής κοινότητας είναι η εκκλησιαστική κοινότητα του Αγίου Νικολάου, η οποία εδρεύει στον καθολικό Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδας στην πόλη της Αθήνας. Οι Ουκρανοί της Ελλάδας έχουν δικά τους σχολεία.[7]

Το 2010, ανεγέρθηκε στο πάρκο Γουδή ένα μνημείο του ποιητή Ταράς Σεβτσένκο, χτισμένο με λεφτά που μάζεψαν Ουκρανοί μετανάστες και Έλληνες αλληλέγγυοι. Έχει γίνει προσπάθεια να ανεγερθεί μνημείο για τον Κωνσταντίνο Κορνιακτό στο Ρέθυμνο, Έλληνα έμπορο που έζησε στο Λβιβ για πολλά χρόνια.[7]

Τα τελευταία χρόνια, Ουκρανοί καλλιτέχνες, ερμηνευτές και καλλιτεχνικές ομάδες έχουν λάβει μέρος σε διεθνή φεστιβάλ και επαγγελματικούς διαγωνισμούς που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα.

Στον εκπαιδευτικό τομέα, υπάρχουν συνεργασίες πανεπιστημίων των δύο χωρών. Από το 2009, η ουκρανική γλώσσα διδάσκεται στο Τμήμα Ρωσικών και Σλαβικών Γλωσσών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Γενικότερα, τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζονται από θετική δυναμική στην ανάπτυξη των διμερών σχέσεων στον τομέα της εκπαίδευσης. Υπάρχει σημαντικό αμοιβαίο ενδιαφέρον μεταξύ των εκπαιδευτικών παραγόντων στην Ουκρανία και την Ελλάδα για διεύρυνση της συνεργασίας των δύο χωρών, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην εντατικοποίηση των επαφών μεταξύ ουκρανικών πανεπιστημίων και ελληνικών πανεπιστημίων.[7]

Σημαντικό στάδιο στην ανάπτυξη της πολιτιστικής και ανθρωπιστικής συνεργασίας μεταξύ Ουκρανίας και Ελλάδας ήταν η δημιουργία του πολιτιστικού και πληροφοριακού κέντρου στην Αθήνα, υπό την επίβλεψη της ουκρανικής πρεσβείας στη χώρα. Το κέντρο διαθέτει ξεχωριστό κτίριο και εργάζεται ενεργά για την ευρεία παρουσίαση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της ύπαρξής του, το κέντρο έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 60 διαφορετικές πολιτιστικές εκδηλώσεις (εκθέσεις, συναυλίες, παρουσιάσεις κ.λπ.) για το ελληνικό κοινό και την ουκρανική κοινότητα στην Ελλάδα.[7] .

Δημόσιοι σύλλογοι Ουκρανών στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα λειτουργούν τα παρακάτω ουκρανικά σωματεία:

  • «Ουκρανική-Ελληνική Σκέψη», μέλος του Παγκόσμιου Συνεδρίου των Ουκρανών, με παραρτήματα στην πόλη της Πάτρας και στηΡόδο. Λειτουργεί ένα μικρό σχολείο το οποίο λειτουργεί τα Σάββατα.[8]
  • Ουκρανικό πολιτιστικό και εκπαιδευτικό κέντρο Μπερεγκίνια, το οποίο λειτουργεί ένα μικρό σαββατιάτικο σχολείο.
  • Το Κέντρο Υποστήριξης και Ανάπτυξης της Ουκρανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Τρεμπίτα. Και αυτό έχει ένα μικρό σαββατιάτικο σχολείο.[8]
  • Μη Κυβερνητική Οργάνωση "Ενωμένη Ουκρανική Διασπορά Ελλάδος"
  • Ουκρανές Γυναίκες στην Ελλάδα.[9] Κάνει διάφορες εκδηλώσεις με θέμα τον Ουκρανικό πολιτισμό και άλλες δράσεις με σκοπό την παροχή βοήθειας στις Ουκρανές που ζουν στην Ελλάδα.

Παραπομπές

  1. 1 2 HELLENIC STATISTICAL AUTHORITY (23 Αυγούστου 2013). «Announcement of the demographic and social characte ristics of the Resident Population of Greece according to the 2011 Population - Housing Census» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 25 Δεκεμβρίου 2013.
  2. ↑ «Πόσοι Ουκρανοί έχουν έρθει στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο; - GOVNews.gr». govnews.gr. 11 Φεβρουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2025.
  3. ↑ «Συγκλονίζουν Ουκρανοί που ζουν στην Ελλάδα – Τί… απαντά η ρωσική πρεσβεία στην Αθήνα (video)». BEST TV Καλαμάτα. 27 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2025.
  4. ↑ «Ουκρανές γυναίκες στην Ελλάδα: Η μεγαλύτερη ευχή είναι να τελειώσει ο πόλεμος». UNHCR Ελλάδα. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2025.
  5. ↑ Newsroom (19 Νοεμβρίου 2024). «Χίλιες μέρες πολέμου στην Ουκρανία: Συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος». Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (στα greek). Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2025.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link) Κατηγορία:CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα
  6. ↑ Наталія Терентьєва. «УКРАЇНСЬКО-ГРЕЦЬКІ КУЛЬТУРНІ ЗВ'ЯЗКИ: ФОРМУВАННЯ ТА КУЛЬТУРНЕ ЖИТТЯ ДІАСПОРИ В ГРЕЦІЇ» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 13 Μαρτίου 2017. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2017.
  7. 1 2 3 4 «Культурно-гуманітарне співробітництво між Україною та Грецією - Посольство України у Грецькій Республіці» (στα Ουκρανικά). greece.mfa.gov.ua. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2017. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2017.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
  8. 1 2 «Українці у Греції - Посольство України у Грецькій Республіці» (στα Ουκρανικά). greece.mfa.gov.ua. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2017. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2017.Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
  9. ↑ Φωτιάδη, Ιωάννα (18 Φεβρουαρίου 2023). «Τρεις Ουκρανές χτίζουν το μέλλον τους στην Ελλάδα». Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (στα greek). Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2025.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link) Κατηγορία:CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα
Κατηγορία:Ουκρανική διασπορά Κατηγορία:Δημογραφία της Ελλάδας
Κατηγορία:CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα Κατηγορία:Δημογραφία της Ελλάδας Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ουκρανικά Κατηγορία:Ουκρανική διασπορά Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)