Ετυμολογία

οἶνος < Ϝοινος < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή Κατηγορία:Κληρονομημένες λέξεις από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (αρχαία ελληνικά)Κατηγορία:Προέλευση λέξεων από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (αρχαία ελληνικά) *wóih₁nom < ρίζα *woino-. Συγγενή: ήδη μυκηναϊκή 𐀺𐀜 (wo-no, Ϝοινος), λατινική vinum (< γαλλική vin, αγγλική wine)

ΟυσιαστικόΚατηγορία:Αρχαία ελληνικάΚατηγορία:Ουσιαστικά (αρχαία ελληνικά)Κατηγορία:Αντίστροφο λεξικό (αρχαία ελληνικά)#σονιο

οἶνος, -ου αρσενικό

• (ποτό)Κατηγορία:Ποτά (αρχαία ελληνικά) οίνος, κρασί

  ※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ὀδύσσεια, 21 (φ. Τόξου θέσις.), στίχ. 293 (293-294)Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα από την Οδύσσεια (αρχαία ελληνικά)Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά)

  οἶνός σε τρώει μελιηδής, ὅς τε καὶ ἄλλους | βλάπτει, ὃς ἄν μιν χανδὸν ἕλῃ μηδ᾽ αἴσιμα πίνῃ.

  Αλλά σ᾽ έχει βαρέσει εσένα το γλυκό κρασί, που κι άλλους έβλαψε, | όποιον ξεδιάντροπα σαν καταβόθρα πίνει.

  Μετάφραση σε πεζό (2006): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, @greek‑language.gr

  ※  Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά) Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά) 7ος/6ος πκε αιώνας Αλκαίος, Απόσπασμα 366

  οἶνος, ὦ φίλε παῖ, καὶ ἀλάθεα.

  Αγαπημένο μου παιδί, είναι κι αλήθεια το κρασί.

  Μετάφραση: Ηλίας Βουτιερίδης @greek-language.gr

  ΣτΕ: Το κρασί αποκαλύπτει την αλήθεια. → δείτε τη λατινική φράση in vino veritas.

  ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 3 (Θάλεια), 11.3Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα από τον Ηρόδοτο (αρχαία ελληνικά)Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά)

  διὰ πάντων δὲ διεξελθόντες τῶν παίδων οἶνόν τε καὶ ὕδωρ ἐσεφόρεον ἐς αὐτόν, ἐμπιόντες δὲ τοῦ αἵματος πάντες οἱ ἐπίκουροι οὕτω δὴ συνέβαλον.

  Και όταν τα ξέκαναν όλα τα παιδιά, έριξαν μέσα στον κρατήρα κρασί και νερό, ήπιαν όλοι οι μισθοφόροι απ᾽ αυτό το αίμα, και τότε άρχισε η συμπλοκή.

  Μετάφραση (1992): Λεωνίδας Ζενάκος. Αθήνα:Γκοβόστης @greek‑language.gr

  ※ 5ος αιώνας πκε ⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 2 (Εὐτέρπη), 77.4Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα από τον Ηρόδοτο (αρχαία ελληνικά)Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά)

  οἴνῳ δὲ ἐκ κριθέων πεποιημένῳ διαχρέωνται· οὐ γάρ σφί εἰσι ἐν τῇ χώρῃ ἄμπελοι.

  Όσο για το κρασί που πίνουν, είναι καμωμένο από κριθάρι, γιατί στη χώρα τους δεν υπάρχουν αμπέλια.

  Μετάφραση (1992): Λεωνίδας Ζενάκος Αθήνα:Γκοβόστης @greek‑language.gr

  ΣτΕ: Ο Ηρόδοτος αναφέρεται σε ένα είδος μπύρας, που παρασκεύαζαν οι Αιγύπτιοι.

  ※  Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (ελληνιστική κοινή) Κατηγορία:Λήμματα με παραθέματα (ελληνιστική κοινή) 3ος πκε αιώνας Ασκληπιάδης ο Σάμιος, Επίγραμμα 135 στην ⌘ Παλατινή Ανθολογία, βιβλίο 12ο, επίγραμμα 135, οἶνος ἔρωτος ἔλεγχος

  οἶνος ἔρωτος ἔλεγχος· ἐρᾶν ἀρνεύμενον ἡμῖν
  ἤτασαν αἱ πολλαὶ Νικαγόρην προπόσεις·
  καὶ γὰρ ἐδάκρυσεν καὶ ἐνύστασε καί τι κατηφὲς
  ἔβλεπε, χὠ σφιγχθεὶς οὐκ ἔμενε στέφανος.

  «Οἶνος ἔρωτος ἔλεγχος». Τον έρωτά του μας αρνιόταν
  ο Νικαγόρας, μα από το κρασί προδόθηκε, όταν
  δάκρυσε κι έσκυψε το πρόσωπο - και θλίψη ήταν γεμάτος
  και το στεφάνι απ᾽ το κεφάλι του γλίστρησε κάτω.

  Μετάφραση: Νίκος Χ. Χουρμουζιάδης, @greek-language.gr

  ΣτΕ: Η οινοποσία κάνει τον Νικαγόρα να αποκαλυφθεί ότι είναι ερωτευμένος.

Πηγές

• οἶνος - Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• οἶνος - ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου. Κατηγορία:Αντίστροφο λεξικό (ελληνικά)#σονιο