Wikimore

vervoeging van
	halar

Geluid: halen (hulp, bestand)Categorie:Woorden in het Nederlands met audioweergave
IPA: / ˈhalə(n) / (2 lettergrepen)Categorie:Woorden met 2 lettergrepen in het Nederlands Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave; /ˈɦalə(n)/Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘(bij zich) brengen, bemachtigen’ voor het eerst aangetroffen in 1265 ^[1]

afkomstig van:

Middelnederlands: halen

Oudnederlands: halon

Germaans: *halōnan

Verwant in Germaans:

Engels: hale, Duits: holen, (Oudhoogduits, Oudsaksisch: halon), Fries: helje (Oudfries: halia)

Categorie:Werkwoord in het Nederlands Categorie:Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands

Werkwoord

Categorie:Werkwoord in het Nederlands

halen

overgankelijkCategorie:Overgankelijk werkwoord in het Nederlands ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen
- Hij is even vrienden van het station aan het halen.
▸ De andere kinderen zochten hout, zetten tenten op en haalden water.^[2]
bereiken van een doel
▸ Al snel zag ik in dat ik op deze manier Canada nooit zou halen, maar vooralsnog genoot ik van elke bloem.^[2]

▸ ‘Alle antimaterieontdekkingen zijn iets heel interessants. Dit is er een die nog ontbrak’, zegt Dönigus. Zijn onderzoeksgroep gebruikte kunstmatige intelligentie (machine learning) om gegevens te analyseren van een experiment uit 2018 met de ALICE-detector bij de LHC om het antihyperhelium-4 te identificeren met een significantie van 3,5 standaarddeviaties. Het onderzoek haalt niet de ‘gouden standaard’ van 5 standaarddeviaties. Maar het geeft wel aan dat het zeer waarschijnlijk is dat de ontdekking echt is en geen gril van de gegevens is.^[3]

Uitdrukkingen en gezegden

Aan de haal gaan

ergens mee vandoor gaan

Bakzeil halen

moeten toegeven

Dat haal je de koekoek.

dat zal wel waar zijn

De kastanjes voor iemand uit het vuur halen

Iemand anders het gevaarlijke werk laten doen

De luizenkam erdoor halen.

Ongewenste zaken verwijderen.

Door een ringetje halen (kunnen)

er goed verzorgd uit zien

Een boterbriefje halen

Een streep door de rekening halen

de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben

Een wit voetje halen

Het ene woord haalt het andere uit.

als de ene persoon een grote mond opzet, krijgt die dat van de ander terug

Het paard van Troje binnen halen

Ongemerkt de vijand binnen halen

Iemand door de mangel halen

iemand lang en streng ondervragen

Iemand door de mosterd halen

op duidelijke wijze te horen krijgen wat iemand fout gedaan heeft

Iemand het bloed onder de nagels vandaan halen

schuldeisers die iemand het bedrag tot op de laatste cent laten betalen ofwel: iemand verschrikkelijk irriteren

Iemand het vel over de oren halen

iemand te veel laten betalen

Iemand over de hekel halen

allerlei slechte dingen vertellen over iemand

Iemands naam door de slijk halen

lelijke dingen over iemand vertellen

Jij haalt mij de woorden uit mijn mond.

Op geen stukken na (halen)

met grote achterstand iets niet halen

Oude koeien uit de sloot halen

Oude problemen die niet meer ter zake doen oprakelen

Weten waar Abraham de mosterd haalt

Zeer diepgaande kennis van een zaak hebben

Zijn gram halen

het uiting geven aan zijn boosheid

∗ Terlouw besloot niet terug te keren in de Kamer en haalde zijn gram met de publicatie van een bitter dagboek. Na een periode in het buitenland werd hij tussen 1991 en 1996 commissaris van de Koningin in Gelderland. Het einde van zijn loopbaan stond, net als aan het begin, in het teken van het water: in 1995 liet hij wegens dreigende overstromingen het rivierengebied evacueren.^[4]

zich op de hals halen

Overerving en ontlening

Frans: haler, Spaans: halar, Portugees: alar.

Vertalingen

1. ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

Deens: hente ^(da)
Duits: bekommen ^(de), erreichen ^(de), holen ^(de)
Engels: fetch ^(en), go get ^(en)

Zelfstandig naamwoord

de halen mv

meervoud van het zelfstandig naamwoord haal Categorie:Zelfstandignaamwoordsvorm in het Nederlands

Gangbaarheid

Het woord halen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.Categorie:Woordenlijst Nederlandse Taal

In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "halen" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;Categorie:Prevalentie Nederland 100 %25
100 %	van de Vlamingen.^[5]Categorie:Prevalentie Vlaanderen 100 %25

Verwijzingen

↑ "halen" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
1 2
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers Categorie:Woorden met boekreferenties
↑ Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
“LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientistCategorie:Woorden met artikelreferenties
↑ Weblink bron
Dik Verkuil
“Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Deens

Categorie:Woorden in het Deens Categorie:Woorden in het Deens van lengte 5

Woordafbreking

ha·len

Zelfstandig naamwoord

halen, g

bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale Categorie:Zelfstandignaamwoordsvorm in het Deens

Nedersaksisch

Categorie:Woorden in het Nedersaksisch

Werkwoord

Categorie:Werkwoord in het Nedersaksisch

halen

halen; ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

Noors

Categorie:Woorden in het Noors Categorie:Woorden in het Noors van lengte 5

Woordafbreking

ha·len

Zelfstandig naamwoord

halen, m

bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale Categorie:Zelfstandignaamwoordsvorm in het Noors

Nynorsk

Categorie:Woorden in het Nynorsk Categorie:Woorden in het Nynorsk van lengte 5

Woordafbreking

ha·len

Zelfstandig naamwoord

halen, m

bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale Categorie:Zelfstandignaamwoordsvorm in het Nynorsk

Spaans

Categorie:Woorden in het Spaans Categorie:Woorden in het Spaans van lengte 5

Werkwoord

halen Categorie:Werkwoordsvorm in het Spaans

aanvoegende wijs derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van halar Categorie:Werkwoordsvorm in het Spaans
gebiedende wijs (bevestigend en ontkennend) derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van halar Categorie:Werkwoordsvorm in het Spaans