jokken

Nederlands

Categorie:Woorden in het NederlandsCategorie:Woorden in het Nederlands van lengte 6Categorie:Retrograad van het Nederlands#nekkoj%20nekkoj
Uitspraak
Woordafbreking
  • jok·ken
Woordherkomst en -opbouw
  • *Ontwikkeld uit Middelnederlands jocken “schertsen”, ontleend aan Latijn iocari spelen, schertsen. [1]
  • In de betekenis van ‘liegen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1635 [2]
stamtijd
onbepaalde
wijs
verleden
tijd
voltooid
deelwoord
jokken
jokte
gejokt
zwak -t Categorie:Zwak werkwoord (-t) in het Nederlands volledig
Categorie:Werkwoord in het NederlandsCategorie:Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands

Werkwoord

Categorie:Werkwoord in het Nederlands

jokken

  1. inergatiefCategorie:Inergatief werkwoord in het Nederlands (verouderd)Categorie:Verouderd in het Nederlands schertsen
    «dat Ysaac jockede ende foelde mit Rebecca, sijn wijf»[3]
    dat Jacob stoeide en schertste met zijn vrouw Rebecca
  2. inergatiefCategorie:Inergatief werkwoord in het Nederlands (informeel)Categorie:Informeel in het Nederlands (kindertaal)Categorie:Kindertaal in het Nederlands een relatief onschuldige leugen vertellen
    • Volgens mij zat jij een beetje te jokken! 
     Zij hebben onvoldoendes gehaald zonder dat bij thuiskomst meteen verantwoording moest worden afgelegd; zij hebben een keertje gespijbeld zonder dat dit tot een preek leidde; zij konden jokken dat ze geen huiswerk hadden zonder dat ze à la minute als leugenaar ontmaskerd werden.[4]
     Bij jonge kinderen wordt liegen wel ”jokken” genoemd, volgens WikiWoordenboek het „vertellen van een relatief onschuldige leugen.” Blijkbaar kan een leugen ”relatief onschuldig” zijn. Het is goed om dit eens nader te bekijken, ook omdat de Heere God de leugen haat, zo staat er in Zijn Woord.[5]
Afgeleide begrippen
Vertalingen
enkelvoud meervoud
naamwoord jokken jokkens
verkleinwoord jokkentje jokkentjes
Categorie:Zelfstandig naamwoord in het NederlandsCategorie:Telbaar

Zelfstandig naamwoord

Categorie:Zelfstandig naamwoord in het Nederlands

dejokkenm

  1. (verouderd)Categorie:Verouderd in het Nederlands scherts, grap, leugen
    • Zo een jokken een goed oogmerk heeft, en niemand benadeelt, zo kan men dien laten passeeren.[6] 
    «Dat cruit dat hem vas bevalen to copen
    Vas voer IJselsteijn alrede verscoten
    Mer dijt dedmen om dije scandelicke jocken
    Ende om dije luid den mont toe stoppen.»[7]
    Het kruit dat hij op bevel moest kopen,
    was voor IJselsteijn reeds verschoten,
    maar dit deed men om jouw schandelijke leugens
    en om jou luid de mond te snoeren.

Gangbaarheid

99 %van de Nederlanders;Categorie:Prevalentie Nederland 99 %25
91 %van de Vlamingen.[8]Categorie:Prevalentie Vlaanderen 91 %25

Meer informatie

Verwijzingen

  1. jokken op website: Etymologiebank.nl
  2. "jokken" in:
    Sijs, Nicoline van der
    , Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org
    ; ISBN 90 204 2045 3
  3. Bronlink Weblink bron 26 capittel (1458) in:
    Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie)
    Noordnederlandse Historiebijbel., Cd-rom Middelnederlands (1998), Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen, fol. 16rb op dbnl.org op WikipediaCategorie:Woorden met referenties naar een online publicatie
  4. Bronlink geraadpleegd op 14 januari 2025 Weblink bron “Een leerling heeft recht op ongeziene onvoldoendes” (22 augustus 2024) op nrc.nl op WikipediaCategorie:Woorden met referenties naar een online publicatie
  5. Bronlink Weblink bron
    Anja Helmink-Stam
    “Ronald weet heel goed dat hij liegt” (24-10-2017), Reformatorisch DagbladCategorie:Woorden met artikelreferenties
  6. De nieuwsgierige vrouwen.
    Spectoriaale schouwburg, Volume 12, 1783
  7. Bronlink Weblink bron
    Dr. J.H. Gallée en Mr. S. Muller Fz. (uitg.)
    Berijmd verhaal van het beleg van IJsselstein door Gelder en Utrecht in 1511: Dit is belech van Utert voer IJselsteijn. (1511) in: Bijdragen en Mededeelingen van het Historisch Genootschap, Deel 4 (1881), Kemink & Zoon, Utrecht, p. 685 op dbnl.org op WikipediaCategorie:Woorden met referenties naar een online publicatie
  8. Bronlink geraadpleegd op 28 april 2020 Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
Categorie:Inergatief werkwoord in het Nederlands Categorie:Informeel in het Nederlands Categorie:Kindertaal in het Nederlands Categorie:Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands Categorie:Prevalentie Nederland 99 % Categorie:Prevalentie Vlaanderen 91 % Categorie:Retrograad van het Nederlands Categorie:Telbaar Categorie:Verouderd in het Nederlands Categorie:Werkwoord in het Nederlands Categorie:WikiWoordenboek:Wikilink Categorie:Woorden in het Nederlands Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave Categorie:Woorden in het Nederlands met audioweergave Categorie:Woorden in het Nederlands van lengte 6 Categorie:Woorden met artikelreferenties Categorie:Woorden met referenties naar een online publicatie Categorie:Woordenlijst Nederlandse Taal Categorie:Zelfstandig naamwoord in het Nederlands Categorie:Zwak werkwoord (-t) in het Nederlands