Wikimore

Geluid: scheiden (hulp, bestand)Categorie:Woorden in het Nederlands met audioweergave
IPA: / ˈsxɛidə(n) / (2 lettergrepen)Categorie:Woorden met 2 lettergrepen in het Nederlands Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave; /ˈsxɛi̯də(n)/Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave

Woordherkomst en -opbouw

Via West-Germaans *skaiþan/skaidan- en Protogermaans *skaiþaną. In de betekenis van ‘een verbinding verbreken’ voor het eerst aangetroffen in 1100. ^[1]^[2]

[1] erfwoord Categorie:Erfwoord in het Nederlands afkomstig van:

Middelnederlands: scheiden, sceiden

Oudnederlands: skēthan

Germaans: *skaiþan-/skaidan-

Indo-Europees: *sk(h)eh2i-d; de basisvorm hiervan is dan weer *skeh2i- (doublet met schijten) ^[3]

Verwant in Germaans:

West: Engels: shed, Duits: scheiden, Oudhoogduits: sceidan, Fries: skiede

Oost: Gotisch: skaidan

Verwant in andere Indo-Europese taalgroepen:

Latijn: scire

Grieks: σχίζω

Welsh: chwydu

Litouws: kėsti, skíesti

Categorie:Werkwoord in het Nederlands Categorie:Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands

Werkwoord

Categorie:Werkwoord in het Nederlands

scheiden ^[5]

overgankelijkCategorie:Overgankelijk werkwoord in het Nederlands in afzondering brengen
- In deze machine wordt het waardevolle erts gescheiden van de rest van het opgegraven gesteente.
▸ Het probleem was echter dat de boom meer dan vier meter boven een kolkende rivier hing en ik totaal geen houvast zou hebben tijdens het overbruggen van de zes meters die me van de overkant scheidden.^[6]
overgankelijkCategorie:Overgankelijk werkwoord in het Nederlands het samenzijn of de omgang van personen verbreken of verbroken houden
- Moeder en dochter werden gescheiden door de bouw van de Muur.
ergatiefCategorie:Ergatief werkwoord in het Nederlands, (juridisch)Categorie:Juridisch in het Nederlands ~ van: een huwelijksband wettelijk verbreken
- Hij is al enige tijd van haar gescheiden.
ergatiefCategorie:Ergatief werkwoord in het Nederlands uiteengaan
- Wij scheidden in droefheid, maar zwegen van scheiden.
wederkerendCategorie:Wederkerend werkwoord in het Nederlands zich ~: afsplitsen
- En daar scheidden zich hun wegen.
met ontslag gaan
▸ De Franse president Macron heeft Élisabeth Borne uitgekozen als zijn nieuwe premier. Eerder vandaag bood scheidend premier Jean Castex zoals verwacht al zijn ontslag aan, om zo de weg vrij te maken voor Borne.^[7]

Hyponiemen

afscheiden, afvalscheiden, bescheiden, echtscheiden, hotelscheiden, onderscheiden, proefscheiden, toescheiden, uitscheiden, vaneenscheiden, verscheiden

Uitdrukkingen en gezegden

Bij het scheiden van de markt, leert men de kooplui kennen

Als de zaken eenmaal gedaan zijn, leer je iemand pas echt kennen

De bokken van de schapen scheiden

De goeden apart van de kwaden zetten of een scheiding maken tussen goede en slechte mensen / Een scheiding maken tussen mannen en vrouwen / Een scheiding maken tussen mensen die iets durven of kunnen ten opzichte van anderen

Het kaf van het koren scheiden

Het waardevolle van het waardeloze scheiden

Hier scheiden onze wegen

Hierna gaan we uit elkaar, we trekken vanaf nu niet langer samen op

Vertalingen

1. in afzondering brengen

Fries: skiede ^(fy)
Papiaments: separá

Spaans: separar ^(es), apartar ^(es)

Gangbaarheid

Het woord scheiden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.Categorie:Woordenlijst Nederlandse Taal

In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "scheiden" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;Categorie:Prevalentie Nederland 100 %25
99 %	van de Vlamingen.^[8]Categorie:Prevalentie Vlaanderen 99 %25

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie. Categorie:WikiWoordenboek:Wikilink

Verwijzingen

↑ "scheiden" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑ scheiden op website: Etymologiebank.nl
↑ scheiden op website: Etymologiebank.nl
↑ Deze vorm moet al in heel vroege fasen van het Nederlands zijn verdwenen en wordt vooral in 19e-eeuwse grammatica's genoemd als "verouderd".
↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers Categorie:Woorden met boekreferenties
↑ Weblink bron “Macron kiest ervaren Élisabeth Borne als premier, als tweede vrouw ooit” (16 mei 2020), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Duits

Categorie:Woorden in het Duits Categorie:Woorden in het Duits van lengte 8

Uitspraak

Geluid: scheiden (hulp, bestand)Categorie:Woorden in het Duits met audioweergave Geluid: scheiden (hulp, bestand)Categorie:Woorden in het Duits met audioweergave

IPA: /ˈʃaɪ̯dn̩/Categorie:Woorden in het Duits met IPA-weergave

Woordafbreking

schei·den

Categorie:Werkwoord zonder scheidbaarheidsparameter in het Duits Categorie:Werkwoord in het Duits

Werkwoord

Categorie:Werkwoord in het Duits

scheiden

overgankelijkCategorie:Overgankelijk werkwoord in het Duits scheiden

[p{{{1}}}-1] "scheiden" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3

[qscheiden-2] scheiden op website: Etymologiebank.nl

[qschijten-3] scheiden op website: Etymologiebank.nl

[4] Deze vorm moet al in heel vroege fasen van het Nederlands zijn verdwenen en wordt vooral in 19e-eeuwse grammatica's genoemd als "verouderd".

[5] Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).

[Alleen,_De_Pacific_Crest_Trail_te_voet_van_Mexico_naar_Canada-6] 
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers Categorie:Woorden met boekreferenties

[Macron_kiest_ervaren_Élisabeth_Borne_als_premier,_als_tweede_vrouw_ooit-7] Weblink bron “Macron kiest ervaren Élisabeth Borne als premier, als tweede vrouw ooit” (16 mei 2020), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties

[8] Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
scheiden	scheidde (schied^[4])	gescheiden
klasse 7 Categorie:Sterk werkwoord klasse 7 in het Nederlands zwak -d Categorie:Zwak werkwoord (-d) in het Nederlands gemengd Categorie:Gemengd werkwoord in het Nederlands	volledig

stamtijd
infinitief	verleden tijd	voltooid deelwoord
scheiden	schied	geschieden
Categorie:Werkwoord zonder vervoegingssoortparameter in het Duits	volledig