Wikimore

Geluid: tijd (hulp, bestand)Categorie:Woorden in het Nederlands met audioweergave
IPA: / tɛit / (1 lettergreep)Categorie:Woorden met 1 lettergreep in het NederlandsCategorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
- (Noord-Nederland): /tɛit/Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
- (Vlaanderen, Brabant): /tɛːt/Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
- (Limburg): /tɛɪ̯d/Categorie:Woorden in het Nederlands met IPA-weergave

Woordherkomst en -opbouw

erfwoord Categorie:Erfwoord in het Nederlands, afkomstig van:

Middelnederlands: tijt

Oudnederlands: tīt

in de betekenis van ‘moment’ voor het eerst aangetroffen in de Wachtendonckse Psalmen

(10e eeuw) ^[1]

Germaans: *tīðiz

Indo-Europees: *dih₂-ti-

Verwant in Germaans:

West: Duits: Zeit (Oudhoogduits: zīt), Nederduits: Tied (Oudsaksisch: tīd), Engels: tide ‘getij’ (Oudengels: tīd), Fries: tiid (Oudfries: tīd)

Noord: Zweeds/Deens/Noors: tid (Oudnoords: tíð)

Categorie:Zelfstandig naamwoord in het Nederlands Categorie:Bezieldheid: niet geanimeerd Categorie:Metadomein: tijd Categorie:Telbaar

Zelfstandig naamwoord

Categorie:Zelfstandig naamwoord in het Nederlands

de tijd m

onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden
- Doorheen de tijd heeft de aarde al heel wat evoluties meegemaakt.
▸ Ze zeiden dat het de koudste winter sinds honderd jaar was of in elk geval zo ver terug in de tijd als iemand zich kon herinneren. Het kwik daalde soms tot rond de -40, hoewel de wind minder erg was dan daarboven op de vlakte.^[2]
duur van de gelegenheid om iets te doen
- Je moet hem even de tijd gunnen om dit werk af te maken.
▸ Geen tijd meer om van de top af te komen.^[3]

▸ Zeebiologen waarschuwden begin vorig jaar al dat de aanhoudende recordtemperaturen van het zeewater tot grootschalige verbleking van het koraal zou leiden. Die hoge temperaturen zijn het gevolg van de klimaatverandering en het periodieke weerfenomeen El Niño, dat gepaard gaat met opwarming van het zeewater in de Stille Oceaan. De daarop volgende La Niña die op haar beurt voor afkoeling zorgt, duurde korter dan normaal, waardoor de riffen geen tijd hadden om te herstellen.^[4]
(sport)Categorie:Sport in het Nederlands gemeten duur waarbinnen een bepaalde prestatie is geleverd als maatstaf voor succes
- De wielrenner heeft ondanks zijn blessure een goede tijd gereden.
▸ De estafettezwemsters bereikten de finale van de 4 x 100 meter vrije slag met de tweede tijd, achter Australië.^[5]
bepaalde periode waarin iets gebeurt
- Het voorjaar is een goede tijd het huis schoon te maken.
▸ De universiteit legt de bezuiniging, ingegeven door structurele tekorten bij aardwetenschappen, uit als een "strategische keuze" waarbij onderzoek en onderwijs zich nu gaan richten op de hedendaagse klimaatverandering en urgente vraagstukken als natuurrampen en klimaatsystemen. "We begrijpen dat dit een ingrijpend plan is voor studenten en medewerkers. We doen onze uiterste best om in deze onzekere tijd betrokken medewerkers en studenten zo goed mogelijk te informeren."^[6]

▸ Dan kan hij er staan en zeggen dat hij zich in deze moeilijke tijden et cetera et cetera toch heeft opgeofferd uit liefde voor zowel zijn dochter als de tradities van zijn geslacht.^[2]
bepaald moment waarop iets gebeurt
- Het is nu tijd om te beginnen.

Hyponiemen

werkwoordstijden

[3] (intensivering) supertijd

Afgeleide begrippen

eenheden van tijd in het Nederlands (nld)
yoctoseconde • zeptoseconde • attoseconde • femtoseconde • picoseconde • nanoseconde • microseconde • milliseconde • centiseconde • deciseconde • seconde • decaseconde • hectoseconde • kiloseconde • megaseconde • gigaseconde • teraseconde • petaseconde • exaseconde • zettaseconde • yottaseconde
seconde • minuut • kwartier • uur • dag / etmaal / nychthemeron • week • decade • maand / maanmaand • kwartaal / trimester / jaargetijde / seizoen • tertaal • semester • jaar / annum • lustrum • decennium • eeuw / hectoannum • millennium / kiloannum • mega-annum • giga-annum

Zich aanpassen of veranderen naargelang de in de loop van de tijd gewijzigde omstandigheden

te gelegener tijdCategorie:Woorden met frase zonder link in het Nederlands
te ongelegener tijd
te zijner tijd
Zijn tijd vooruit zijn

heel modern zijn, vernieuwend zijn

∗ Hebt u het portret gezien boven de haard? U herkent zonder twijfel de markante en nobele trekken van Niccoló Paganini. Ik zal de eerste zijn om uw gelijk te beamen wanneer u zegt dat het in schilderkundig opzicht geen meesterwerk betreft. Het is gemaakt door een brave, mindere meester, die er zelfs in zijn tijd niet om bekendstond dat hij zijn tijd vooruit was.^[7]

Spreekwoorden

Tijd heelt alle wonden/Tijd slijt

Met het verstrijken van de tijd worden negatieve herinneringen zwakker en de erge/verdrietige/zware/kwaadmakende dingen minder erg

Tijd is geld

Men kan iedere minuut in (werk)tijd gebruiken voor productieve activiteiten. Dus alle verspilde tijd is ook geldverspilling

Beid / Beidt uw tijd

De tijd baart rozen

De tijd kent geen genade

De tijd gaat sneller voorbij dan je denkt

De tijd zal het leren

Na verloop van tijd is er bekend hoe het gegaan is

Er is een tijd van komen en een tijd van gaan

Het zal mijn tijd wel duren

Misschien komen er negatieve consequenties, maar dat duurt nog zo lang dat het voor mijzelf niet meer van belang is (vgl. Na mij de zondvloed)

Komt tijd, komt raad

Door het verloop van tijd komt de oplossing vanzelf aanzetten

Met tijd en stro rijpen de mispels

Met passen en meten wordt de tijd versleten

Men moet het aanpakken en geen tijd met onbelangrijke dingen verspillen

Vertalingen

1. onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden

er zit een mooie tijd aan te komen

Duits: es steht eine schöne Zeit bevor

Bijwoord

Categorie:Bijwoord in het Nederlands

tijd

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
- tijdrekken: Je zit alleen maar tijd te rekken.

Gangbaarheid

Het woord tijd staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.Categorie:Woordenlijst Nederlandse Taal

In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "tijd" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;Categorie:Prevalentie Nederland 100 %25
100 %	van de Vlamingen.^[8]Categorie:Prevalentie Vlaanderen 100 %25

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie. Categorie:WikiWoordenboek:Wikilink

Verwijzingen

↑ "tijd" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
1 2
Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
“Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142Categorie:Woorden met boekreferenties
↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers Categorie:Woorden met boekreferenties
↑ Weblink bron “Meer dan 80 procent van koraalriffen lijdt onder hittestress, mogelijk onherstelbaar” (23 april 2025), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties
↑ Weblink bron “De belangrijkste prestaties van Team NL op zaterdag 24 juli” (24 juli 2021) op nrc.nl Categorie:Woorden met referenties naar een online publicatie
↑ Weblink bron
Sven Schaap
“Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties
↑
Pfeiffer, Ilja Leonard
“Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 15Categorie:Woorden met boekreferenties
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

[p{{{1}}}-1] "tijd" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3

[Kop_in_het_zand-2] 1 2
Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
“Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142Categorie:Woorden met boekreferenties

[Alleen,_De_Pacific_Crest_Trail_te_voet_van_Mexico_naar_Canada-3] 
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers Categorie:Woorden met boekreferenties

[Meer_dan_80_procent_van_koraalriffen_lijdt_onder_hittestress,_mogelijk_onherstelbaar-4] Weblink bron “Meer dan 80 procent van koraalriffen lijdt onder hittestress, mogelijk onherstelbaar” (23 april 2025), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties

[De_belangrijkste_prestaties_van_Team_NL_op_zaterdag_24_juli-5] Weblink bron “De belangrijkste prestaties van Team NL op zaterdag 24 juli” (24 juli 2021) op nrc.nl Categorie:Woorden met referenties naar een online publicatie

[Werkveld_luidt_noodklok_op_actiedag_tegen_verdwijnen_aardwetenschappen_VU-6] Weblink bron
Sven Schaap
“Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOSCategorie:Woorden met artikelreferenties

[Grand_Hotel_Europa,_p._15-7] 
Pfeiffer, Ilja Leonard
“Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 15Categorie:Woorden met boekreferenties

[8] Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	tijd	tijden
verkleinwoord	tijdje	tijdjes

Wikimore

tijd

Nederlands

Uitspraak

Woordafbreking